Oost kent vele buurkamers en Huizen van de Wijk. Plaatsen waar buurtbewoners kunnen binnenlopen voor een praatje, een kop koffie. In de meeste buurthuiskamers worden ook goedkope maaltijden en/of lunches geserveerd. Oost-online bezocht de afgelopen tijd een aantal van deze buurthuiskamers. Vandaag de laatste: Jeruzalem in de Watergraafsmeer, waar een nieuwe trend in welzijnsland gestalte krijgt: steeds intensievere samenwerking van welzijnskoepels als Dynamo, waar Jeruzalem onder valt, met de (geestelijke) gezondheidszorg.
Op het eerste gezicht is Jeruzalem, vernoemd naar de gelijknamige naoorlogse wijk in de Watergraafsmeer, een buurthuis zoals alle andere. Op een dinsdagochtend speelt een tiental dames Rummikub in de bescheiden ruimte, waar zich ook een goed uitgeruste keuken bevindt. Hier vinden elke dag tal van activiteiten plaats, waaronder een spreekuur voor digitale vragen, koffie- en spelletjesinloop. Enkele dagen per week wordt de ruimte omgetoverd tot een drukbezocht buurtrestaurant met lunches en diners. Een beheerder en medewerker van Dynamo, Jan Woudenberg in dit geval, regelt de dagelijkse gang van zaken in Jeruzalem. Business as usual, tot zo ver. Totdat het gesprek met Jan Woudenberg en Louella Doornhein, teammanager Sociale Accommodaties bij Dynamo, op nieuwe trends in het buurtwerk komt.
Praatgroep
Een zo’n trend is ‘Woorden die ertoe doen,’ een onlangs gestarte praatgroep over levensvragen,’ vertelt Jan. ‘Ook muziek en creatieve activiteiten worden steeds populairder,’ vervolgt hij. ‘En er is een landelijke interventie van de huisartsen naar het sociaal domein, ‘Welzijn op recept’, geheten. In Amsterdam hebben we een aantal ‘Welzijn op Recept’-arrangementen, zoals ‘Cultuur op Recept’ en ‘Natuur op Recept.’ Dat is een vorm van niet-medische zorg, waarvoor steeds meer huisartsen patiënten naar ons verwijzen. Veel klachten waarmee met name ouderen bij de huisarts komen zijn niet medisch van aard, maar eerder psychosomatisch.’
Lang Leven Thuis-flat
‘Pal boven Jeruzalem zit een bijzondere woonflat voor ouderen, waar volgens de principes van Lang Leven Thuis zorg wordt gewerkt,’ licht Louella toe. ‘In plaats van pillen voor te schrijven, verwijzen de huisartsen van de huisartsenpraktijk hier in de straat patiënten steeds vaker naar ons. Zorg aan de voorkant, omzien naar elkaar, elkaar opzoeken is essentieel,’ zegt Louella over de samenhang tussen fysieke gezondheid en sociaal welbevinden. ‘Sociale accomodaties zoals Jeruzalem spelen in op die dynamiek,’ vervolgt ze. ‘Als iemand zonder afmelding niet aan het diner verschijnt, gaat iemand vanuit hier even kijken of die persoon wordt even gebeld,’ vult Jan Woudenberg aan. ‘Simpel, maar het werkt wel.’
Zomer- en wintercafé
Twee keer per jaar organiseren de huisartsen van de praktijk verderop in de straat in Jeruzalem een zomer- en een wintercafé voor hun patiënten. Op een informele manier komen zij zo in contact met deze vorm van sociale buurtzorg, vertelt Jan. ‘Veel van de activiteiten die mensen hier doen, voorzien in de behoefte aan geestelijke ondersteuning, waarvoor anders wellicht een beroep op zorgprofessionals zou worden gedaan. Buurtzorg werkt op deze manier preventief en drukt de immer groeiende vraag naar zorg,’ vat hij samen.
Landelijke trend
Deze trend van zorg naar gezondheid, van behandelen naar preventie, is landelijk. De belangrijkste reden daarvoor is het verbeteren en toegankelijker maken van passende ondersteuning. Verder is goede samenwerking tussen het sociale en medische domein van belang om de kansengelijkheid op goede gezondheid te verbeteren. De kern van deze beweging is het verplaatsen van complexe, specialistische zorg naar de eerste lijn en het versterken van informele, community-gedreven ondersteuning. De verwachting is dat meer preventief werken en een versterking van de sociale basis en veerkrachtige wijken minder zorgkosten gaat opleveren.
Amsterdam
Een goed voorbeeld van deze trend in Amsterdam-Oost is de Alliantie Oost, een lokaal samenwerkingsverband tussen Buurtcoöperatie de Eester, De Meevaart, Civic, Dynamo Welzijn, PerMens, Team Sportservice Amsterdam en de Vrijwilligers Centrale Amsterdam. In heel Amsterdam staan inmiddels ook al achttien Lang Leven Thuis-flats. En al maakt buurthuis Jeruzalem officieel geen deel uit van het wooncomplex erboven, het feit dat er pal boven het buurthuis veel ouderen wonen, is ongetwijfeld mede debet aan de grote belangstelling voor de activiteiten aldaar en aan het grote succes van het buurtrestaurant in Jeruzalem, waar gemiddeld zo’n vijfendertig tot veertig mensen aanschuiven.
Logische ontwikkeling
Het naar elkaar toegroeien van buurtzorg en gezondheidszorg is een logische ontwikkeling in het licht van de vergrijzing en de toenemende druk op de zorg. Iedereen heeft er belang bij: de bewoners, de buurt en, niet te vergeten, de zorgverzekeraars. In Amsterdam werd in vier ‘Lang Leven Thuis-flats’ uitvoerig onderzoek gedaan naar het welbevinden van ouderen in dergelijke wooncomplexen. Daaruit blijkt dat mensen graag een boodschap voor de buurman meenemen. Maar de buurvrouw steunkousen aantrekken, dat gaat voor de meesten te ver. Maar op het snijvlak van zorgzaamheid en sociale ontmoeting is veel (gezondheids)winst te behalen, zo bleek uit het onderzoek naar het functioneren van de Lang Leven Thuis-flats.
Amsta
Jan wijst in dit verband ook op een vestiging, verderop in de straat, van Amsta, een grote zorgorganisatie in Amsterdam die wonen, welzijn en zorg biedt aan ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. ‘Door de nabijheid van een huisartsenpraktijk en een Amsta-vestiging hebben we korte lijnen met andere zorgverleners,’ vertelt hij, ‘zoeken we elkaar makkelijk op en kunnen we de wijk op maat bedienen.’
Zo lijkt het nieuwe type buurthuis dat Jeruzalem is, voor iedereen winst op te leveren. Een heuglijke ontwikkeling.
Buurthuis Jeruzalem, Van ’t Hofflaan 29 A
020 4609 300 | 06 3335 2309
Lang Leven Thuisflats in Amsterdam – Lang Leven Thuisflats
In Oost: Het Flevohuis en Jeruzalem.
Welzijn op Recept Aandacht en activiteiten als medicijn
W in de Wijk
