De nieuwe plannen voor de Javastraat vallen rauw op het dak bij de ondernemers. Terwijl het stadsdeel inzet op meer groen, fietsparkeerplekken en zitgelegenheid, vrezen winkeliers juist voor de toekomst van hun straat door verlies aan parkeerplekken en bereikbaarheid.

Arie Martijn Schenk

Van visie naar uitvoeringsplan
In mei presenteerde de ondernemers verenigd in de BIZ Javastraat e.o. het visiedocument De toekomst van de Javastraat en het Javaplein, opgesteld samen met bewoners. Daarin staan tientallen voorstellen: van grotere afvalbakken en beter onderhoud van boomspiegels tot behoud van parkeerplekken en een evenwichtiger winkelaanbod. Het document is overhandigd aan stadsdeelvoorzitter Carolien de Heer.

Een half jaar later ligt het Uitvoeringsplan Javastraat van het stadsdeel op tafel. Dat plan erkent de input van de BIZ, maar legt de nadruk op vergroening, extra fietsparkeerplekken en gedragsverandering bij ondernemers. Voor de ondernemers voelt dat als een gemiste kans. ‘We hebben meegedacht, meegeschreven en onze zorgen gedeeld, maar in het plan zie je daar weinig van terug’, zegt BIZ-voorzitter Kelly Kruishaar.

Parkeerplaatsen onder druk
In het uitvoeringsplan staat dat er hoogstwaarschijnlijk parkeerplaatsen verdwijnen om ruimte te maken voor groen of fietsparkeerplekken. De ondernemers waarschuwen dat dit direct effect heeft op hun omzet. ‘Minder parkeerruimte betekent minder bezoekers van buiten de buurt’, zegt penningmeester Anthony Uden. ‘Voor kleine zaken met een smalle marge kan dat fataal zijn.’

Ook het idee om laad- en losplekken na werktijd als fietsparkeerplek te gebruiken stuit op weerstand. Ondernemers zien liever oplossingen aan de randen van de wijk, waar bezoekers met de auto kunnen parkeren zonder dat de straat zelf dichtslibt.

Vergroening met verstand
Over vergroening bestaat geen verschil van mening, wél over de aanpak. De BIZ pleit voor boomtuintjes, gevelgroen en plantenbakken die ondernemers zelf kunnen onderhouden. Het stadsdeel onderzoekt daarentegen of parkeervakken kunnen verdwijnen voor plantvakken. ‘Groen is mooi, maar het moet niet ten koste gaan van de levendigheid in de straat’, zegt voorzitter Kelly Kruishaar.

Wens: balans in winkelaanbod
In beide plannen klinkt zorg over het toenemende aantal afhaalzaken en telefoonwinkels. De BIZ vraagt de gemeente om meer regie, zodat de diversiteit van het winkelaanbod behouden blijft. Het stadsdeel verwijst naar een lopend onderzoek naar winkeldiversiteit, waarvan eind 2025 een rapport verschijnt.

Politieke steun gezocht
Tijdens de stadsdeelvergadering spreken de ondernemers Kruishaar en Uden in namens de ondernemers. DENK en VVD dienen samen een motie in die oproept tot meer oog voor de economische vitaliteit van de straat. Een week eerder voerde de BIZ al een gesprek met raadsleden van D66, in de hoop op een constructieve houding vanuit de coalitie.

Breder debat
De discussie over de Javastraat past in een groter gesprek over hoe Amsterdam-Oost zijn winkelstraten toekomstbestendig maakt: ruimte voor groen en fietsers, zonder dat de lokale economie daaronder lijdt. De komende maanden zal blijken of het stadsdeel bereid is het uitvoeringsplan aan te passen of vasthoudt aan de huidige koers.

Reactie Stadsdeel Oost:
Het plan is opgesteld op basis van een enquête onder bewoners en ondernemers, de toekomstvisie van de BIZ Javastraat en het advies van de stadsdeelcommissie. Wij waarderen de betrokkenheid van de BIZ enorm en de waardevolle ideeën die zij hebben ingebracht. Veel van deze ideeën zijn meegenomen in het plan en worden uitgevoerd. Bij dit soort ruimtelijke dilemma’s horen kritische geluiden, en we stellen op prijs het dat de BIZ deze deelt.

Als stadsdeel, zien we dat de BIZ bezorgd is over het onderdeel van het plan dat gaat over de mogelijke vergroening van parkeerplekken in de toekomst. In het plan staat dat eerst de boomspiegels worden vergroend en plantenbakken worden toegevoegd. Pas daarna wordt bekeken of er nog behoefte is aan nog meer vergroening en of het wenselijk is om enkele parkeerplekken groener in te richten.

We begrijpen tegelijkertijd de waarde van parkeerplekken voor de winkelstraat en daarom kijken we dus ook eerst naar andere maatregelen voordat we verkennen of parkeerplekken omvormen wel echt nodig is. We zullen eventuele voornemens daartoe altijd doen in overleg met belanghebbenden en de stadsdeelcommissie.

Het plan bevat verder andere concrete acties die de gemeente nu gaat uitvoeren, zoals het aanleggen van extra fietsparkeervakken, het vervangen van afvalbakken en het plaatsen van boombanken, evenals acties waarbij bewoners en ondernemers zelf aan zet zijn. Met dit plan werken we samen aan een schone en verkeersveilige Javastraat, waar het prettig is om te verblijven en te winkelen bij een gevarieerd aanbod aan winkels.