Saar Boerlage, politica, activiste en academica, is op dinsdag 17 maart op 93‑jarige leeftijd overleden. Daarmee verliest Nederland een politica die zich nooit liet inkapselen door macht, carrière of partijdiscipline. Ze bleef haar leven lang trouw aan een radicaal pacifistische en sociale overtuiging, ook – en juist – wanneer dat haar op kritiek kwam te staan. Boerlage was geen bestuurder die meebewoog met de tijdgeest, maar een activiste die de politiek voortdurend aan haar morele fundamenten herinnerde. Saar Boerlage woonde op het Zeeburgereiland.
Boerlage werd in 1932 geboren in Amsterdam in een pacifistisch en socialistisch gezin. Haar vader, predikant, was actief in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en bood onderdak aan onderduikers. Die achtergrond legde een blijvende basis voor haar politieke en maatschappelijke engagement. Al op jonge leeftijd raakte zij betrokken bij sociale en politieke vraagstukken, vanuit een diep wantrouwen tegenover militarisme en machtsdenken.
Na haar opleiding studeerde zij sociale geografie aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens haar studententijd was zij actief in antimilitaristische bewegingen en zette zij zich in voor dienstweigeraars en tegen de Nederlandse politionele acties in Indonesië. In 1958 was zij betrokken bij de oprichting van de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP), waarmee zij zich definitief positioneerde binnen de radicaal-linkse politiek.
Voor de PSP kwam Boerlage in 1966 in de Amsterdamse gemeenteraad. Zij hield zich daar vooral bezig met volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Kenmerkend voor haar houding was dat zij geen politieke loopbaan nastreefde: toen haar een kandidatuur voor de Eerste Kamer werd aangeboden, wees zij die af. In 1969 verliet zij zowel de raad als de partij om zich te richten op haar studie en academische werk.
Na haar afstuderen bleef zij als universitair docent verbonden aan de Universiteit van Amsterdam tot haar pensionering. Tegelijkertijd bleef zij maatschappelijk actief. In de jaren tachtig speelde zij een prominente rol in het verzet tegen de Amsterdamse kandidatuur voor de Olympische Spelen van 1992. Vanuit actiegroepen als N’Olympics ageerde zij tegen de sociale, financiële en democratische gevolgen van het project. Haar radicale opstelling leidde tot controverse, maar onderstreepte haar principiële houding: politieke keuzes moesten volgens haar altijd worden afgemeten aan hun maatschappelijke gevolgen.
In 1987 keerde Boerlage terug in de partijpolitiek als partijvoorzitter van de PSP, als eerste vrouw in die functie. Zij zette zich sterk in voor samenwerking tussen linkse partijen, een proces dat uiteindelijk zou leiden tot de oprichting van GroenLinks. Ook binnen deze nieuwe partij bleef zij kritisch. Toen GroenLinks militaire interventies begon te steunen, eerst in Kosovo en later in Afghanistan, brak zij in 2001 met de partij.
Daarna bleef Boerlage politiek actief als onafhankelijk raadslid in de Amsterdamse gemeenteraad. Zij verzette zich tegen de verzelfstandiging van het gemeentelijk vervoersbedrijf GVB en pleitte voor meer directe democratie. Daarnaast speelde zij een belangrijke rol in de beweging rond het basisinkomen.
Saar Boerlage laat geen nalatenschap na van macht of bestuurlijke successen, maar van morele consistentie. Zij bleef haar leven lang bereid de consequenties van haar overtuigingen te dragen. In een politiek landschap waarin compromissen vaak leidend zijn, vertegenwoordigde zij een zeldzame traditie van principiële tegenspraak.
