De dreigende sloop van het lage deel van de bebouwing aan de Spitskopstraat in de Transvaalbuurt, die herinnert aan de Jodenvervolging en de Hongerwinter tijdens de Tweede Wereldoorlog, roept felle discussie op. De meningen blijken behoorlijk verdeeld.
Jaap Kamerling
Erfgoedverenigingen Heemschut en Cuypers Genootschap zijn tegen sloop van het lage gedeelte en willen de bebouwing in stand houden omdat zij zichtbaar herinnert aan het uitslopen van hout door Amsterdammers na de deportatie van de Joodse bewoners en het gedeeltelijk instorten van de panden daarna. Dit deel van het bouwblok werd rond 1950 slechts herbouwd met een laag plus kap.
Naar aanleiding van de monumentenaanvraag van de erfgoedorganisaties heeft de Commissie Aanwijzing Monumenten geadviseerd het huidige bouwvolume niet te wijzigen en het gehele blok zorgvuldig te renoveren, helemaal in lijn met de verzoekers. Eerder had echter de Integrale Commissie op verzoek van IJmere ingestemd met sloop van het lage gedeelte en herbouw van de vleugel in de Spitskopstraat in de oorspronkelijke bouwhoogte.
IJmere wil op die manier meer woningen realiseren en de gemeente stemt daarmee in. IJmere meent, dat de Joodse organisaties het meeste belang hechten aan het behoud van de vleugel aan de Maritzstraat en geen bezwaar zouden hebben tegen sloop van het lage deel. Heemschut en Cuypersgenootschap hebben daartegen echter overwegende bezwaren. Zo wordt een tastbaar deel van de pijnlijke geschiedenis, die nu al zo’n kwart eeuw bestaat, uitgewist.
Een unieke situatie die nergens in de stad zichtbaar is, zou zo verloren gaan. Direct na de oorlog werden verwaarloosde panden soms herbouwd, maar meestal rigoureus gesloopt. De erfgoedorganisaties weten zich gesteund door de Joodse buurtvereniging Nachaliel, die ook behoud van de huidige lage bebouwing en daarmee van de zichtbare geschiedenis voorstaat.
D e redactie concludeerde, dat het gemeentebestuur kennelijk de toevoeging van extra nieuwe woningen belangrijker vindt dan dit monument van Joods erfgoed. Dat is de secretaris van de Integrale Commissie, die tegen gedeeltelijke sloop/nieuwbouw geen bezwaar heeft, in het verkeerde keelgat geschoten, hoewel het standpunt van haar commissie niet is gevolgd in het latere advies van Commissie Aanwijzing Monumenten. De erfgoedorganisaties willen dat de gemeente het advies van deze op dit punt meest deskundige commissie volgt en beraden zich op vervolgactie voor het behoud van het lage deel aan de Spitskopstraat.
