Met het oog op WorldPride 2026 presenteert De Nieuwe Kerk komende zomer de tentoonstelling Queer Amsterdam, de Roze Stad. De expositie schetst een culturele en maatschappelijke biografie van de Amsterdamse LHBTIQA+-gemeenschap door de eeuwen heen. Te te zien vanaf 8 juli.
Arie Martijn Schenk
De tentoonstelling sluit aan bij een bijzonder moment: het ligt in 2026 precies 25 jaar achter ons dat in Amsterdam het huwelijk openstond voor koppels van hetzelfde geslacht. Dat jubileum vormt de aanleiding voor een brede terugblik op de geschiedenis van de regenbooggemeenschap, met aandacht voor zowel verworvenheden als actuele uitdagingen.
Van vervolging tot zichtbaarheid
Bezoekers volgen een tijdreis langs verschillende periodes. Van de eerste, vaak verborgen gemeenschappen in de late middeleeuwen tot vervolging, uitsluiting en marginalisering. Ook de naoorlogse emancipatie krijgt een plek, met onder meer het schrappen van strafbaarheid uit het Wetboek van Strafrecht in 1971, de impact van de aidsepidemie en de invoering van het homohuwelijk.
Daarnaast belicht de tentoonstelling de rol van media, zichtbare rolmodellen en de ontwikkeling van uiteenlopende subculturen binnen de stad.
Samenwerking met de stad
Voor deze tentoonstelling werkt De Nieuwe Kerk samen met verschillende organisaties, waaronder COC Amsterdam, musea en archieven. Ook persoonlijke verhalen uit de gemeenschap krijgen een prominente plek via oral history. Daarmee ontstaat een breed en gelaagd beeld van queer Amsterdam, met ruimte voor bekende én minder bekende verhalen.
De tentoonstelling plaatst zich in een traditie van eerdere exposities over dit thema, zoals Goed Verkeerd (1989) en From the Corner of the Eye (1998).
Historische plek
De Nieuwe Kerk zelf kent een bijzondere geschiedenis binnen dit onderwerp. In 1632 vond hier een van de vroegst gedocumenteerde, toen illegale, huwelijken tussen twee vrouwen plaats. Uit archiefstukken blijkt dat Hilletje Jans trouwde met Barbara Adriaens. Adriaens kreeg later een verbanning van 24 jaar opgelegd.
Tegenwoordig biedt de kerk juist ruimte voor reflectie en dialoog. Zo vormt de locatie jaarlijks het podium voor de Pride Talk, waarbij internationale sprekers ingaan op thema’s rond queer identiteit en maatschappelijke ontwikkelingen. Tijdens de laatste editie sprak Mpho Tutu-van Furth over de relatie tussen queerness en religie.
Met Queer Amsterdam, de Roze Stad brengt De Nieuwe Kerk geschiedenis en actualiteit samen in een tentoonstelling die de stad en haar gemeenschap vanuit een nieuw perspectief belicht. De tentoonstelling is te zien vanaf 8 juli.
