De werkzaamheden aan de Linnaeusstraat en de Wijttenbachstraat raken ondernemers rond het kruispunt hard. Jens Bos, mede-eigenaar van Rayleigh & Ramsay Oost, sprak dinsdagavond de stadsdeelcommissie Oost toe. Zijn wijnbar zit op de hoek van beide straten, midden in het werkgebied.

Arie Martijn Schenk

Bos begrijpt het onderhoud aan tramspoor en infrastructuur. Hij verzette zich niet tegen de werkzaamheden zelf, zei hij, maar tegen de buitenproportionele gevolgen voor een kleine groep ondernemers die precies in het werkgebied zit. Volgens Bos daalde de weekomzet met 60/70% toen het kruispunt openging. Afgelopen week kwam de omzet uit op een absoluut dieptepunt. ‘Voor een horecabedrijf zijn dit cijfers die direct de continuïteit van de onderneming bedreigen’, zei Bos.

‘Gasten zien een bouwplaats’
Rayleigh & Ramsay Oost startte in januari vorig jaar aan de Linnaeusstraat 71, op de hoek van de Wijttenbachstraat. De exploitatie ging volgens Bos in april echt van start. Juist daardoor komt de huidige situatie hard aan. Er ging veel investering in de nieuwe vestiging zitten, terwijl het zomerseizoen nu grotendeels samenvalt met de werkzaamheden.

Volgens Bos kregen ondernemers vooraf te horen dat het werk gefaseerd zou verlopen: eerst de Linnaeusstraat, daarna de Wijttenbachstraat. In de praktijk liggen volgens hem beide hoofdaders tegelijk open. Daardoor voelt zijn zaak economisch ingesloten. Formeel blijft de zaak bereikbaar, zei Bos, maar voor bezoekers oogt de omgeving anders. ‘Onze gasten zien geen levendige winkelstraat meer. Zij zien een bouwplaats.’ De verkeersstromen vielen weg en ook de spontane aanloop verdween volgens hem vrijwel volledig.

‘Feitelijk open, economisch niet te verantwoorden’
Mede-eigenaar Jan Keyenberg herkent de discussie over nadeelcompensatie uit een eerdere situatie. Hij is ook eigenaar van Kobalt aan het Singel, waar hij ook langdurig met een wegafsluiting te maken kreeg. Bij de aanvraag voor compensatie moest hij omzetcijfers overleggen uit coronajaren. Die cijfers gaven ook geen goed beeld, omdat de horeca toen lange tijd dicht of beperkt open was. Uiteindelijk lukte beperkte compensatie daar wel.

Bij Rayleigh & Ramsay Oost loopt hij opnieuw tegen een zakelijke benadering aan. Volgens Keyenberg luidt de reactie vanuit de gemeente dat ondernemers de opbreking konden zien aankomen en dat de schade onder ondernemersrisico valt. Die redenering vindt hij te juridisch.

Dat er werkzaamheden zouden komen, wist hij. Maar de impact van een afsluiting van twee kanten viel volgens hem niet te voorzien. ‘Dit is ongekend’, zegt Keyenberg. ‘De terugval in omzet lag al snel rond de 60 procent en liep daarna verder op. De ondernemer anticipeerde al op de situatie. Zo kwam er een korting op de huur. Toch blijkt dat volgens Keyenberg onvoldoende.’

‘Wie vanaf het Muiderpoortstation komt, moet 600 meter vóór de zaak kiezen of hij links of rechts gaat. De wijnbar valt daardoor uit de loop. ‘Feitelijk zijn we open, maar economisch is dit niet te verantwoorden. Het gebied ziet eruit als een warzone. De pijn zit niet pas aan het einde van het jaar, maar nu. Ik moet het uitzingen tot november en ik moet de zaak nog verder dichtgooien. We zijn helemaal door de reserves heen.’

Vraag om ruimhartige compensatie
Bos vroeg de stadsdeelcommissie om bij het college en de gemeentelijke diensten nadrukkelijk aandacht te vragen voor een ruimhartige en praktische toepassing van de nadeelcompensatie. Volgens hem krijgt hij bij hulpvragen tot nu toe te horen dat de kans op compensatie klein is.

De bestaande regeling kijkt onder meer naar jaaromzetverlies. Ondernemers moeten aantonen dat de schade boven een bepaalde grens uitkomt. Voor een onderneming die pas sinds 2025 draait, knelt dat. Rayleigh & Ramsay Oost kan nog geen reeks jaarcijfers overleggen. Bos vroeg de commissie daarom om naar de feitelijke situatie te kijken. De maatschappelijke baten van het project komen volgens hem ten goede aan heel Amsterdam, terwijl een kleine groep ondernemers nu een onevenredig groot deel van de rekening draagt.

Vragen van VVD en D66
VVD-commissielid Van der Sangen vroeg Bos hoe lang de werkzaamheden rond het kruispunt nog duren en via welke regeling Bos compensatie probeerde te krijgen. Bos antwoordde dat hij rekent op overlast tot september of oktober, met november als uiterste uitgangspunt. Daarmee valt volgens hem vrijwel het hele terras- en zomerseizoen weg.

Van der Sangen vroeg ook of andere ondernemers in de buurt schade lijden en mogelijk wel in aanmerking komen voor compensatie. Bos noemde onder meer zaken die al langer op die plek zitten. Die ondernemers beschikken over meer historische cijfers. ‘Iedereen zit zwaar’, gaf hij aan, maar zijn zaak zit volgens hem op een extra kwetsbare plek, helemaal op de hoek van het opengebroken kruispunt.

D66-commissielid Ceulen vroeg wat Bos bedoelde met een praktische toepassing van de nadeelcompensatie. Bos wees op de urgentie. De pijn zit volgens hem niet pas achteraf, maar nu. Daarom pleitte hij voor maatwerk en eventueel voorschotten, zodat een onderneming de exploitatie tijdens de werkzaamheden kan voortzetten.

Ernsting zoekt uit wat mogelijk is
Stadsdeelbestuurder Zeeger Ernsting noemde de situatie vervelend en erkende dat de werkzaamheden intens zijn, maar wees ook op de noodzaak van het onderhoud. Volgens Ernsting probeert de gemeente zo snel mogelijk te werken en delen van het gebied per fase vrij te geven.

Het kruispunt kan volgens hem in het najaar grotendeels vrij komen, al noemde hij geen exacte maand. De nadeelcompensatieregeling is volgens Ernsting een stedelijke regeling, met voorwaarden die in de hele stad gelden. Op de vraag hoe die regeling uitpakt voor ondernemers zonder langere reeks jaarcijfers, kon Ernsting nog geen antwoord geven. Hij zegde toe dat uit te zoeken en daar later op terug te komen.