In gebouw 904 op het Science Park is een kleine expositie ingericht van haakwerken, gebaseerd op werkelijk ieniemienie kleine organismen. Microbiologe Jolanda Verheul, die haar hele werkzame leven al werkt in dit stukje Oost, en er vlakbij woont, is aan het haken geslagen. Oost-online was bij de eveneens ieniemienie opening.
Anne-Mariken Raukema
Op de eerste verdieping, tegenover de ingang van de bibliotheek, staan glazen vitrines. Naamborden van verschillende instituten moedigen medewerkers en studenten aan om deze te vullen. Tot voor kort vergeefs. Want nu vullen tien gekleurde haakwerken van Jolanda Verheul twee van deze glazen kasten.
Geen analist meer
Tot haar ‘baas’ Tanneke den Blaauwen in 2022 met prepensioen ging, was Verheul analiste. Nu houdt ze zich onder meer bezig met biologische veiligheidsregels. Zo regelt ze vergunningen voor genetisch gemodificeerde proeven. En nee, niemand kan langs haar. ‘Het oppervlaktewater kan zomaar vervuild worden, of andere vormen van verstoring van het ecosysteem kunnen het gevolg zijn van onverantwoord onderzoek’, aldus Verheul.
De tien objecten zijn modellen van micro-organismen. De grote paarse ‘engerd’ is de E.colie-bacterie, die in de darmen zit en onder andere blaasontsteking kan veroorzaken. ‘In werkelijkheid zijn ze drie micrometer groot. Dat is drie maal tien tot de macht min zes. Nee, de kleuren komen niet overeen met de werkelijkheid. Deze is vrijwel doorzichtig en dat haakt niet lekker. De groene streep in het midden klopt wel. Daarmee kunnen ze zichzelf delen en dan krijgen beide helften een nieuwe groene deelstreep’, licht Jolanda Verheul toe.
Vaders microscoop
Van kinds af aan is ze gebiologeerd door kleine objecten. Haar vader had een professionele microscoop en liet daar af en toe door zien wat er allemaal in slootwater zat. ‘Veel voorbeelden heb ik ook uit vakliteratuur gehaald.’ Door een hersenschudding kwam ze een tijdje thuis te zitten en kon vrijwel niets, niet lezen, niet achter de computer. Dus pakte ze haaknaald en een restje katoen. ‘Alles is van gerecycled materiaal, uit kringloop- en weggeefwinkels.’
De diatom (3) is een eencellige die met z’n allen meer zuurstof maken dan het hele Amazonewoud bij elkaar. Er zijn er miljarden van in de oceanen en zeeën. Ze maken een uitwendig skelet van kalk. De vorm, een vijfvoudige symmetrie komt wel vaker voor, bij zeesterren en plantensoorten. Verheul: ‘Van de Leishmania parasiet (6) word je hartstikke ziek. Die gaat in je organen zitten, vooral in de milt. Er is nog steeds geen afdoende behandeling tegen. Wel eentje die tachtig jaar meegaat, maar er wordt nog altijd onderzoek naar gedaan.’
Favoriet
Nummer 2, de diatom, is relatief groot, die kun je weliswaar niet met het blote oog zien, maar wel met een gewone microscoop. De plasmodium falciparum of malariaparasiet (5) is zichtbaar in het bloed, als je deze ziekte onder de leden hebt. En het beerdiertje heeft niks met beren te maken, maar leeft in vochtige gebieden. ‘Supersterk! Je kunt hem de ruimte inschieten, dan komt ‘ie na een tijd gewoon weer levend en wel terug. Ook overleeft ‘ie jaren van extreme droogte. Er zijn wel duizend soorten van; sommige hebben lichtgevoelige cellen, zoals onze ogen.’
Verheuls favoriet is het pantoffeldiertje, met heel veel trilhaartjes. Voor de gelegenheid ligt het katoenen dier op een glasplaat, waardoor deze beter te zien is.
Nu de winter er aan komt, wordt ook de productie weer ter hand genomen. ‘Er is niet alleen op deze verdieping, maar in dit hele gebouw en de totale campus nog voldoende ruimte voor m’n werken’, aldus Verheul. Ze heeft duidelijk plezier in haar nieuwe hobby, en spreekt er met grote passie over. Gelukkig gewoon in het Nederlands, in een omgeving die totaal Engelstalig is.
