Het Timorplein bestaat eigenlijk uit twee pleinen voor en naast het gebouw van de voormalige ambachtsschool. Het staat nog steeds een beetje in het teken van onderwijs, maar de verschillen tussen nu en toen zijn levensgroot.
Ruim 100 jaar geleden was de Indische Buurt nog een nieuwbouwwijk aan de rand van de stad. De buurt werd tussen 1900 en 1930 in grote haast gebouwd om de enorme toestroom van havenarbeiders uit het hele land op te vangen. Arbeidsmigratie vond toen nog voornamelijk binnen Nederland plaats.
Met al die nieuwe arbeidersgezinnen moesten er uiteraard ook scholen komen. Rond 1911 werd aan de Borneostraat een grote ambachtsschool gebouwd door de ‘Maatschappij voor den werkende stand’. Je kon daar als leerling tal van technische vakken leren: van elektricien, metselaar en automonteur tot schoenmaker. Net voor de oorlog was deze school de grootste technische school van Nederland. Sinds de jaren ’60 werden er ook onderwijzers in technische vakken opgeleid. Voetbalicoon Rinus Michels heeft er nog als gymnastiekleraar gewerkt, terwijl hij al voetbalde in het elftal van Ajax.
Twee driehoekige pleinen
Omdat destijds besloten werd om het schoolgebouw niet in de lengterichting langs de Borneostraat te bouwen, maar een beetje schuin daarop, ontstonden hier twee driehoekige pleinen die allebei Timorplein heten. De kleinste driehoek vind je voor het altijd gezellig drukke filmhuis/café/restaurant Studio/K, één van de nieuwe bestemmingen die sinds 2007 in het geheel gerenoveerde gebouw van de oude ambachtsschool gevestigd is. Studio/K wordt net als bioscoop Kriterion volledig gerund door studenten.
Het grotere plein om de hoek dient nu als voorplein van het Stayokay-hostel, dat na het vertrek van de school eveneens een plek vond in dit gebouw met zijn kenmerkende toren op de hoek. Hoewel Stayokay voortkomt uit de voormalige Jeugdherbergcentrale, is het allang niet meer alleen een jongerenhotel. Toen ik er laatst even rondliep – binnen is het ook heel leuk ingericht – kwam er net een Zwitserse familie aan die met de kinderen rondfietsten in Nederland: ‘Lekker plat, maar wel veel wind’, vond de vader.
Een internationale ontmoetingsplek
Deze nieuwe bestemmingen voor een oud gebouw vormen mede de basis voor de sterk gegroeide populariteit van de Indische Buurt en de Javastraat. Waar het plein vroeger vooral een buurtfunctie had, is het nu een internationale ontmoetingsplek geworden. In het café van Studio/K vind je de hele dag laptoppende studenten, die zich laten bedienen door studenten die hier het horecavak leren. Altijd handig als een academische baan later misschien toch niet een droombaan blijkt te zijn.
Onderwijs toegankelijk voor iedereenÂ
Het contrast met de vroegere onderwijsfunctie is groot. Op de website van het stadsarchief vond ik een oude foto van een GVB-stadsbus die over het gebouw heen naar de binnenplaats werd getakeld. Leuk om aan zo’n echte bus te sleutelen om zo je vak te leren. In de jaren voor de oorlog was het schoolgeld inkomensafhankelijk om zo praktisch onderwijs voor iedereen toegankelijk te maken. Kinderen van onvermogenden konden zelfs gratis worden geplaatst.
Een mooie link tussen de laptoppende studenten van nu en de praktisch opgeleiden van toen wordt gevormd door Cybersoek, dat ook in het gebouw gevestigd is. Naar eigen zeggen is het dé plek in Amsterdam waar je gratis en onder begeleiding van professionals kunt werken aan je digitale vaardigheden. Ook kun je er Nederlands leren lezen, schrijven en spreken. Hoewel het contrast tussen het onderwijs van toen en nu bijna niet groter kan zijn, is met zo’n sympathiek initiatief, dat ook elders in de stad te vinden is, de cirkel toch mooi rondgemaakt.
