Na acht jaar in de stadsdeelcommissie Oost zwaait Frans van Vliet af. De VVD’er uit IJburg kijkt terug op twee volle termijnen in een bestuurslaag die volgens hem piept en kraakt. Zijn politieke inzet komt voort uit een lange familielijn: een oma richtte de vrouwenafdeling van de Amsterdamse CHU op, de andere opa was actief binnen het CDA en beide ouders waren actief binnen de VVD.
Op woensdag 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen, het vierjaarlijkse hoogtepunt van de lokale democratie. Tegelijkertijd is ook de verkiezing voor leden van de stadsdeelcommissie.
oost-online stelt de kandidaten in Oost aan je voor.
Arie Martijn Schenk
Zelf sloot Frans zich als tiener aan bij de JOVD. Via Zuidoost en Diemen rolde hij de lokale VVD in en later het raadslidmaatschap. Nu runt hij een bedrijf in financiële dienstverlening vanuit Muiden en sluit hij zijn werk als commissielid af. ‘Acht jaar is genoeg’, zegt hij. ‘Tijd om af te zwaaien, ruimte geven aan nieuwe mensen.’
Een bestuurslaag zonder tanden
In het VVD-programma staat het al jaren: schaf de stadsdeelstructuur af. Frans werkte ondanks dat standpunt, samen met zijn mede VVD-er Marie-José Kleene met volle overtuiging in de commissie. ‘Als het systeem bestaat, moet je meedoen.’ Zijn ervaring versterkte de twijfels. De commissie heeft volgens hem geen echte invloed.
‘Het Huis van Thorbecke telt drie verdiepingen: landelijk, provinciaal en gemeentelijk. In Amsterdam schuif je nog een kelder onder dat huis, daar zit de stadsdeelcommissie.’ Vanuit die kelder dringt weinig door naar boven, zegt hij. Een alternatief ziet hij wel. Raadsleden fulltime laten functioneren, stevige ondersteuning regelen en zorgen dat zij tentakels in de stadsdelen krijgen. ‘Rechtstreeks contact tussen de gemeenteraad en buurt werkt veel beter dan dit tussenniveau.’
Luisteren gaat mis
De rol van de stadsdeelcommissie raakt volgens Frans uitgehold. Signalen uit Oost raken soms uit beeld en adviezen leggen bestuurder in het stadhuis naast zich neer. De windmolenplannen in het Buiten-IJ vormen volgens hem een pijnlijk voorbeeld. De expertgroep signaleerde risico’s voor natuur en gezondheid, bewoners trokken aan de bel en de commissie sprak zich stevig uit. Toch gleed het advies langs de wethouder. ‘Onderdeel van de belangenafweging? Niks van teruggezien. Het college trekt een lijn en alles daarbuiten schuift men terzijde.’
Het parkeerregime op Java-eiland, betaald parkeren rond de Dappermarkt, de bezoekersplekken in de Ruisrietstraat en de vaarvignetplicht rond IJburg: telkens ziet Frans hetzelfde patroon. Beleid zet door, bewoners signaleren de gevolgen, de commissie zoekt naar ruimte, en de Stopera kijkt de andere kant op. ‘Mijn SP-collega Mark van Dongen noemt onze commissie een democratische fopspeen. Soms klinkt dat hard, maar ik begrijp zijn woorden.’
De menselijke maat raakt zoek
Vier jaar geleden kwam de commissie met één wens: een blik op de menselijke maat bij beleidsgevolgen. Volgens Frans liep dat direct vast. ‘Het dagelijks bestuur reageerde als door een wesp gestoken. Terwijl wij hier juist zitten voor bewoners.’ De druk vanuit het college drong volgens hem steeds sterker door in de stadsdelen. ‘Geen duaal stelsel meer, nauwelijks ruimte voor autonome keuzes. Commissieleden van coalitiepartijen uit Oost volgen steeds vaker de lijn van hun collega’s in het stadhuis’
Zorgen om de middenklasse
Frans ziet een verschuivende stad. Parkeertarieven stijgen, P+R-locaties slinken en het OV raakt uitgekleed. ‘Op Java-eiland was een mooi voorbeeld van een lerares en hovenier die in de knel raakte. Hun salaris reikt niet tot een dure parkeergarage.’
Zijn grootste zorg richt zich op het wegvallen van de middengroep. Studenten en expats vullen de stad, maar het bindmiddel tussen hoog en laag valt weg. In Diemen ziet hij nog een stevig sociaal verband. In Amsterdam raakt dat verband op steeds meer plekken los. ‘Dan zet de overheid initiatieven in om verbinding te creëren, maar dat vult alleen leemtes op. De kern ligt bij een sterke middenklasse, niet bij allerlei gesubsidieerde projecten.’
Sportverenigingen ziet hij als plekken waar dat verband nog stevig staat. ‘Daar kom je iedereen tegen. Dat geeft energie.’
Trots, ondanks alles
Sommige dossiers geven hem nog steeds een glimlach. De openstelling van de Nuon-weg tussen IJburg en Muiden vormde een belangrijke stap voor de bereikbaarheid. De maatwerkoplossing voor de gedwongen schoolkeuze op IJburg bracht volgens hem rust. De strijd rond de biomassa-centrale in Diemen stierf langzaam uit, iets waar Frans graag een bijdrage aan claimt. Ook de discussies rond windmolens in het Buiten-IJ raakten hem. ‘Heb toch nog wat invloed gehad op sommige dossiers’, zegt hij lachend.
Een sporter, een netwerker, een optimist
Frans woont op IJburg en trekt graag naar buiten. Hardlopen van IJburg naar Muiden en terug geeft hem lucht. De Jaap Edenbaan noemt hij zijn favoriete plek in Oost. ‘Die honderden schaatsers in de buitenlucht, de wind langs je wangen… dat geeft een vrolijk gevoel.’ Hij is lid van de slapende IJsvereniging IJburg, die ontwaakt zodra het ijs sluit rond het eiland. ‘Één keer raakte het water dicht. Dat moment blijft je bij. Al die schaatsende kinderen.’
Rond hem groeit een nieuwe generatie VVD’ers. Zo draait zijn zoon Jax mee in een steunfunctie voor de fractie. Daarnaast heeft hij op IJburg een actieve VVD-appgroep die Frans constant voedt met signalen uit de buurt. ‘Netwerken en gezelligheid grijpen daar in elkaar.’
Een laatste waarschuwing
Tijdens de evaluatie van het bestuurlijk stelsel zette Frans nog één keer uiteen waarom het volgens hem knelt. ‘We geven nu vooral adviezen die naadloos aansluiten bij bestaand beleid’, zegt Frans. ‘En we zien een dagelijks bestuur dat sterker stuurt dan voorheen.’
Een commissie die geen andere mening mag hebben dan de mening van de ‘Stopera’, werkt in de praktijk niet.: het vormt volgens hem een systeem zonder democratische kracht. ’Zonder echte invloed van bewoners en ondernemers vervaagt de democratische waarde. De commissie kost belastinggeld en levert zo weinig meerwaarde. Dat schuurt.’
