De geur van vers brood en zoete koeken hangt donderdag 9 juli weer boven het Steve Bikoplein, als eerbetoon aan een bijna verdwenen hoofdstuk uit de geschiedenis van Oost. Tijdens een gratis zomerevenement wordt de rijke Joodse bakkerijcultuur van de wijk opnieuw tot leven gebracht met historische verhalen, een wandeling en speciaal ontwikkelde recepten.
Redactie
Wie vóór de Tweede Wereldoorlog door de Transvaalbuurt of de Weesperstraat liep, kwam langs tientallen Joodse bakkerijen. Brood, challe, koek en banket maakten er deel uit van het dagelijkse straatbeeld. Van die levendige bakkerijcultuur bleef na de oorlog weinig over. Door de Holocaust verdween een groot deel van de Joodse gemeenschap uit Amsterdam, samen met talloze familiebedrijven die het karakter van de buurt hadden bepaald.
Die geschiedenis staat donderdag 9 juli centraal tijdens een middag op het Steve Bikoplein. Kunstenaar-koks Veniamin Kazachenko en Sander Uitdehaag (Axe & Porridge) presenteren brood en gebak dat is geïnspireerd op recepten en smaken uit de verdwenen Joodse bakkerijen van Oost. Daarmee willen de initiatiefnemers bezoekers niet alleen laten luisteren naar verhalen, maar het verleden ook letterlijk laten proeven.
Historische wandeling
Het programma begint om 14.00 uur met een opening door hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet. Daarna leidt buurtbewoner Frank Meelker deelnemers door de Transvaalbuurt. Zijn rondleiding verbindt het huidige straatbeeld met de geschiedenis van de wijk, waar vóór de oorlog een grote Joodse gemeenschap woonde.
Later op de middag vertelt Wil Erents-de Brave over haar jeugd als Joods meisje in Oost vlak na de bevrijding. Historicus Frits Slicht gaat in op zijn onderzoek naar de Transvaalbuurt en sluit af met een gesprek met het publiek. De bijeenkomst wordt afgesloten door Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier.
Verdwenen bakkerijen
Onder de bakkerijen die tijdens het evenement worden belicht zijn Bakkerij Pront aan de Tugelaweg, Bakkerij ORT aan de Van Musschenbroekstraat, Bakkerij Theeboom aan de Weesperstraat en Bakkerij Levisson op het Afrikanerplein. Ze vormden ooit een vertrouwd onderdeel van het dagelijkse leven in Oost, maar verdwenen na de oorlog vrijwel volledig uit het straatbeeld.
Volgens de organisatoren bieden juist zulke alledaagse plekken een ingang om de geschiedenis van de buurt tastbaar te maken. Niet via grote monumenten, maar via winkels, geuren en smaken die generaties Amsterdammers met elkaar verbonden.
Joodse geschiedenis zichtbaar maken
Het zomerevenement maakt deel uit van het project Joods Amsterdam-Oost, een samenwerking tussen het Joods Cultureel Kwartier, de Universiteit van Amsterdam en stadsdeel Oost. Eerder dit jaar organiseerden de initiatiefnemers al een openbare Poeriemviering.
Later deze maand verschijnt bovendien het derde seizoen van de podcast De Joodse Stad, waarin de geschiedenis van Amsterdam-Oost centraal staat. De afleveringen behandelen onder meer familiegeschiedenissen, de Transvaalbuurt, Joodse bakkerijen, het voormalige Weesperpoortstation, begraafplaats Zeeburg en het religieuze leven van de Joodse gemeenschap in Oost.
De historische wandeling is inmiddels volgeboekt, maar het evenement op het Steve Bikoplein is gratis toegankelijk. Aanmelden vooraf wordt wel op prijs gesteld. Dat kan via amsterdamhumanitieshub.nl
