In maart zijn er weer verkiezingen, nu zowel voor de Amsterdamse gemeenteraad als voor de stadsdeelcommissie Centrum (SDC). Wie het nieuws volgt, weet wel zo’n beetje wat een gemeenteraad doet. Maar hoe zit dat met de SDC, het ‘parlement’ van ons stadsdeel, dat geen besluiten mag nemen, maar alleen adviezen mag geven? Waarom zouden bewoners de moeite nemen om voor die commissie te gaan stemmen? Is het geen tandeloze tijger?
Erik Hardeman | Foto’s Björn Martens
Absoluut niet, vinden SDC-voorzitter Diederik Brink en oudgediende Neeria Oostra Malaver, die door de redactie van 1018 Magazine zijn uitgenodigd voor een gesprek over het werk in de stadsdeelcommissie. Brink: “De stadsdeelcommissie is bepaald geen tandeloze tijger. Neem onze bemoeienis met de Wittenburgervaart. Doordat in het verleden de zware industrie van de scheepswerven op Oostenburg Noord zat, zijn er giftige stoffen in de bodem terechtgekomen. Toen er recent werkzaamheden plaatsvonden, werd dat slib omgewoeld en kwam die vervuiling in het water terecht, water waar in de zomer elke dag kinderen in zwommen.” Oostra Malaver: “Ik zag in een buurtapp meldingen van bewoners die oliekringen op het water zagen. Wij hebben dat aangekaart bij het dagelijks bestuur van ons stadsdeel (DB), maar we merkten dat ze niet erg happig waren om er iets aan te doen. Eerst beweerden ze dat het algen waren en daarna dat zij er niets aan konden doen, omdat de vaart onder Waternet viel.”
Brink: “Natuurlijk begrepen we dat de vervuiling niet meteen kon worden aangepakt, iets wat nu overigens wel gaat gebeuren. Maar een duidelijk waarschuwingsbord was toch wel het minste, vonden wij. We hebben toen echt tegen het DB en de ambtelijke organisatie in moeten duwen, maar na veel vijven en zessen kwam er dan toch zo’n bord. Dat bleek echter een verbodsbord te zijn, met daarop de boete voor overtreders. Dan moet je net Amsterdammers hebben. Honderd euro boete voor zwemmers, daar trekt natuurlijk niemand zich wat van aan. Wij hebben toen doorgedrukt dat er borden zouden worden geplaatst die informeerden over het waarom van de maatregel en dat er in alle brievenbussen in de buurt een brief zou worden verspreid met uitleg.”
Brink en Oostra Malaver zijn de eersten om te erkennen dat deze oplossing alleen kon worden bereikt omdat het DB zich, zij het met tegenzin, gevoelig toonde voor hun argumenten. Maar ook als de instanties niet zo bereidwillig zijn, heeft de SDC mogelijkheden genoeg, stellen zij. De elf leden hebben weliswaar alleen adviesrecht en geen beslissingsbevoegdheid, maar zeggen beiden, “het gaat bij onze advisering wel om zwaarwegende adviezen waarvan het bestuur alleen met een serieuze schriftelijke motivatie mag afwijken. Dat betekent overigens wel dat wij adviezen moeten geven die ook echt uit te voeren zijn. Gelukkig zijn de relaties hier in Centrum heel goed. Soms komt een DB-lid naar ons toe: zo kunnen we het niet uitvoeren, maar als je het zus of zo formuleert, kan het wel. Dat is de essentie van een adviesorgaan, dat de partijen elkaars positie respecteren en proberen elkaar te vinden.”
Toch wijst de praktijk uit dat adviezen van de SDC lang niet altijd worden uitgevoerd. Neem de door bewoners van de Weesperstraat gekoesterde wens om de straat te versmallen. Al eind 2022 sprak de vrijwel voltallige SDC zich in een advies uit voor die versmalling, maar met dat advies is de afgelopen vier jaar toch nooit iets gedaan? Brink: “Dat klopt, maar meestal heeft het feit dat een advies van ons niet wordt overgenomen te maken met het feit dat er sprake is van een gemeentelijke bevoegdheid, waar het stadsdeel niet over gaat. Dat geldt ook voor de Weesperstraat. Bovendien hebben we geen budgetrecht. We krijgen vaak te horen dat ergens geen geld voor is. Ja, dan houdt het op.”
Oostra Malaver: “Maar wie de afgelopen vier jaar overziet, komt ook veel adviezen van de commissie tegen die door het DB wel zijn gehonoreerd. Zo kregen omwonenden van de Dijksgracht-Oost na ingrijpen van ons alsnog de kans om mee te praten over de plannen voor ligplaatsen van rondvaartboten. Een ander succes was de aanpassing van het kruispunt op de Eilandenboulevard bij de Oosterkerk, waarover omwonenden erg ontevreden waren. Op ons advies is de middenberm zodanig verhoogd dat ambulances en brandweer er nog wel overheen kunnen rijden, maar auto’s niet meer. Ook het bushokje is aangepast. Stoplichten, waar de bewoners ook om vroegen, vond het stadsdeel in een straat waar de maximumsnelheid dertig kilometer is niet nodig. Maar op ons verzoek zijn er wel flitspalen neergezet.”
En dan zijn er nog de buurtvergaderingen die de SDC met regelmaat belegt en waar bewoners met al hun problemen terecht kunnen. In november vond zo’n bijeenkomst plaats in Studio Desmet aan de Plantage Middenlaan. Met groot succes, aldus Brink en Oostra Malaver. “De klachten van bewoners tijdens die bijeenkomst over de entree van appartementencomplex Sint Jacob en over parkeren in voortuinen in de Henri Polaklaan worden op ons advies nu door het stadsdeelbestuur onderzocht en het plan om in de Spinozastraat een dagopvang voor verslaafde daklozen te vestigen is na die door ons belegde buurtavond zelfs teruggetrokken.”
Het lijdt volgens beiden dan ook geen twijfel dat buurtbewoners veel aan de stadsdeelcommissie kunnen hebben. Oostra Malaver: “Als mensen er bij de instanties niet doorkomen, dan is het echt wel zinvol als ze dingen bij ons melden, want wij kunnen ze direct bij het DB aankaarten. Dat is ook nuttig als ze bij ambtenaren zijn geweest en daar vage antwoorden hebben gekregen. Kwesties op de agenda zetten is een belangrijke functie van ons, want dat zorgt voor politieke aandacht en daar moet een bestuurder iets mee. Maar dan moeten we wel weten wat er speelt.”
Brink: “Daarbij moeten we wel aantekenen dat de politiek draait om keuzes maken en dat we niet altijd iedereen tevreden kunnen stellen. Soms willen bewoners niet allemaal hetzelfde. Wij hebben bijvoorbeeld eindeloos vergaderd over bankjes in het Funenpark. Sommige bewoners wilden veel bankjes, want dan konden ze bij mooi weer lekker buiten zitten. Anderen zeiden: ‘alsjeblieft geen bankjes, daar komen hangjongeren op af, als hier bankjes komen, verkoop ik mijn huis.’ Bij wijze van compromis is er uiteindelijk één bankje gekomen.”
De twee commissieleden, die zelf in maart na acht jaar afscheid nemen, hopen bij de verkiezingen in maart op een hoge opkomst. Die kans is niet denkbeeldig, want terwijl je voor de gemeenteraad pas vanaf je achttiende mag stemmen, ligt de leeftijdsgrens voor de stadsdeelcommissie op zestien jaar. “Het zou fantastisch zijn als de opkomst in ons stadsdeel groter zou zijn dan in de gemeente als geheel. Dat zou het voor het DB van Centrum nog eens extra duidelijk maken dat ze de komende tijd niet om de commissie heen kunnen.”
Wat is dat nu eigenlijk, die Stadsdeelcommissie Centrum?
Amsterdam heeft zeven stadsdelen en sinds kort ook stadsgebied Weesp. Elk stadsdeel heeft een dagelijks bestuur (DB) van drie leden, dat namens burgemeester en wethouders taken in het stadsdeel uitvoert, met name op gebieden zoals de inrichting van de buurt, wonen, de afvalinzameling en de subsidiëring van maatschappelijke en culturele initiatieven in het stadsdeel.
Het DB wordt ondersteund door een stadsdeelcommissie die op de genoemde gebieden gevraagd en ongevraagd advies aan de bestuursleden kan geven en waarvan de leden via hun contact met bewoners de vinger aan de pols houden.
In stadsdeel Centrum bestaat de stadsdeelcommissie (SDC) uit elf leden, die tijdens de verkiezingen worden gekozen uit bewoners van het stadsdeel. Op dit moment zijn GroenLinks met drie zetels, D66, PvdA en VVD met elk twee zetels en de niet-partijgebonden fracties Bewoners Amsterdam en lijst-Perdok met elk één zetel in de SDC vertegenwoordigd. Net na het ter perse gaan van dit nummer werd bekend welke fracties kandidaten voor de nieuwe commissie leveren.
De SDC vergadert eens in de twee weken op dinsdagavond in de grote commissiezaal in het stadhuis. De vergaderingen zijn openbaar toegankelijk, maar kunnen ook via een live-verbinding thuis gevolgd worden. Bewoners die zich vooraf aanmelden krijgen tijdens de vergadering drie minuten de tijd voor inspraak. Naast de reguliere vergaderingen houdt de SDC op gezette tijden buurtvergaderingen in de verschillende wijken van Centrum. Daar krijgen bewoners ruim de tijd om hun zegje te doen.
De verkiezingen voor de stadsdeelcommissies vinden altijd gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen plaats, dit jaar op woensdag 18 maart. Bijzonder is dat, terwijl de leeftijdsgrens voor deelname aan vrijwel alle verkiezingen in Nederland op achttien jaar ligt, voor de stadsdeelraadsverkiezingen in Amsterdam een uitzondering geldt. Aan deze verkiezingen mogen ook al inwoners van het betreffende stadsdeel vanaf zestien jaar meedoen.
Voor meer informatie, het live volgen van de commissievergaderingen en contactgegevens van de leden van de SDC www.amsterdam.nl
