De gebruikersbus ‘de Dwaalgast’, beheerd door De Regenboog Groep, staat niet meer op het ’s-Gravesandeplein. De gemeente had afgesproken dat de bus tijdelijk op deze locatie mocht staan. Die termijn is nu afgelopen. De gemeente heeft nog geen andere geschikte plek voor de gebruikersbus gevonden. De bus is voorlopig uit roulatie genomen. Om de bezoekers van de Dwaalgast toch zo goed mogelijk te helpen, rijdt De Regenboog Groep nu met een bakfiets door het Oosterpark.
Han Gaaikema
De gebruikersbus, bedoeld om verslaafde daklozen te helpen met het veilig en buiten zicht van het publiek gebruiken van drugs, is in april 2025 gestart als pilot om de overlast van de dakloze drugsgebruikers in het Oosterpark te verminderen. De pilot zou een jaar duren.
Ondanks dat de gemeente overwegend positief is over de resultaten van de pilot, lukt het niet om een geschikte permanente locatie te vinden. Om die reden had de gemeente besloten om de gebruikersbus een nieuwe tijdelijke plek te geven, bij de taxistandplaats aan de oostkant van het Oosterpark aan de Linnaeusstraat. Door hevige protesten van buurtbewoners en lokale ondernemers heeft de gemeente dit besluit ingetrokken.
Zoeken naar geschikte plek
De gemeente blijft zoeken naar een geschikte plek, maar respecteert ook de afgesproken termijn op het ‘s-Gravesandeplein. Het gevolg is dat De Regenboog Groep de gebruikersbus voorlopig uit de roulatie heeft genomen. Bezoekers konden maandag 29 juni voor het laatst nog gebruikmaken van de faciliteiten van de bus.
De Regenboog Groep wil de doelgroep blijven helpen en heeft er om die reden voor gekozen om met een bakfiets in en om het Oosterpark te rijden. Aan boord van de bakfiets zijn niet alleen koffie, broodjes en soep, maar ook schone spuiten, zodat de verslaafden hun drugs veilig kunnen gebruiken. ‘We hebben een band opgebouwd met deze groep mensen en die band proberen we op deze manier te behouden’, aldus een medewerker van De Regenboog Groep.
De gemeente steunt het initiatief. ‘Samenwerken met partijen die ambulante hulpverlening doen, zoals De Regenboog Groep maar bijvoorbeeld ook Veldwerk of perMens, is standaardbeleid van de gemeente. Dus het spreekt vanzelf dat we blij zijn dat we met zulke partijen kunnen samenwerken.’
Rustig bij de bakfiets
Van de levendigheid die de laatste locatie van ‘de Dwaalgast’ kenmerkte, is geen sprake. Naast twee medewerkers van De Regenboog Groep heeft een handvol bezoekers een plekje gevonden op een bankje of in het gras rond de bakfiets. Ze genieten van koffie en broodjes. Een nabijgelegen hotel schonk pastasalades. Het is warm en de bakfiets heeft geen koeling. Maar zorgen dat de salades bederven heeft de medewerker niet. ‘Deze salades heb ik binnen een paar uur aan de man gebracht.’
Onder de radar
Toch komt een groot aantal bezoekers van ‘de Dwaalgast’ niet meer naar de bakfiets. Waar zijn deze mensen gebleven? ‘Ze zijn echt niet verdwenen, maar zijn helaas buiten ons zicht. Ze leiden hun leven nu volledig onder de radar’. Dat de drugsverfslaafden niet meer in beeld zijn van de gebruikersbus leidt niet alleen tot het risico op meer overlast voor de omgeving, maar vormt ook een probleem in de doorverwijzing.
‘Sommige verslaafden zijn bereid tot hulpverlening en staan op de wachtlijst van bijvoorbeeld GGZ en HVO. Maar als ze eenmaal aan de beurt zijn, zijn ze onvindbaar voor deze instanties. En daarmee is hun kans om uit dit circuit te komen geminimaliseerd.’
Amsterdam kent al langere tijd een toename van drugsoverlast. De nieuwe coalitie heeft daarom 3,5 miljoen euro vrijgemaakt om deze overlast terug te dringen. Het geld is bedoeld voor een combinatie van handhaving, opvang en zorg. Het in beeld krijgen en behouden van de dakloze verslaafden is een belangrijk aspect van deze aanpak. Het uit de roulatie nemen van de gebruikersbus sluit daar niet op aan. Onder druk van de lokale bewoners en ondernemers heeft de gemeente daar toch voor gekozen. De gemeente lijkt de dakloze verslaafden aan hun lot over te laten. Een permanente oplossing is voorlopig niet in zicht.
Een voormalige bezoeker van ‘de Dwaalgast’ weet het goed te verwoorden. ‘Heel Amsterdam is aan de drugs. Het enige probleem is dat wij geen huis hebben om in te gebruiken.’
