Staakt! Staakt! Staakt! Zo zou de tentoonstelling Radical Histories die nu in H’ART Museum te zien is, moeten klinken. Maar posters klinken niet, die moet je zien en ervaren. Dus, hop, op naar de Amstel.
Anne-Mariken Raukema
In de zalen waar hiervoor de verstilde werken van Jan Dibbets hingen, schreeuwen nu bijna de protesten van de muren. Dankzij een structurele samenwerking met het museum Smithsonian in Washington is nu een deel van hun protestposters te zien.
Zij naar ons, wij naar hen
We kijken met deze tentoonstelling naar de protestbeweging in de Verenigde Staten, zoals Trump c.s. al lang naar ons kijken. De Chicano-kunstenaars waren en zijn Amerikanen van Mexicaanse afkomst. Het woord komt van ‘chico’, wat ‘jongen’ betekent. In de jaren 60 begonnen zij kunst als middel aan te wenden om problemen aan te kaarten en het bewustzijn te vergroten. Ook organiseerden ze massaal protesten, onder andere tegen de uitbuiting van Latino landarbeiders. De bebloede krop sla is een beetje ‘hun’ outspan-sinaasappel…
Wat opvalt is dat de kleuren fel zijn en de boodschap in één oogopslag duidelijk wordt. Kunst en protest gaan hier hand in hand. En, helaas, zijn ook de affcihes van meer dan een halve eeuw oud, nog altijd actueel. Maar de tentoonstelling toont niet alleen posters uit de jaren 60 en 70, ook eigentijdse. Queer deed zijn/haar, ‘hun’ intrede en aan de aanduiding Chicano werd een X toegevoegd. Die naam was gaandeweg geëvalueerd van scheldnaam tot geuzennaam.
Veelzeggend is de quote ‘We didn’t cross the border, the border crossed us’. Het geeft aan dat het aantal Latino’s in de VS enorm is geworden, wat ook op een kaart te zien is. Mexico werd niet groter, de vermeende problematiek in de VS wel.
Vijf thema’s
De expositie is opgedeeld in vijf thema’s: samen ten strijde, nee tegen oorlog!, geweld aan de grens, Amerika door een andere lens en hervormers. Het samengevoel komt mede voort uit het feit dat de vakbonden een belangrijke rol speelden in de protestbeweging. (Kijk ook op vakbondshistorie.nl)
De vraag wie legaal en welkom is (‘expats’) en wie illegaal en stateloos is, is actueel en in ons taalgebruik gesijpeld.
Verbeeld
Het boter-kaas-en-eieren komt vertrouwd en bijna huiselijk voor, maar wie goed kijkt, ziet dat de O een groot zegel uit de VS voorstelt en de X kogels van de tegenstander zijn. Beter Nee! zeggen tegen oorlog kan bijna niet.
Dat migratie een verschijnsel van alle tijden op alle continenten is, geeft Linda Zamora Lucero weer met haar zeefdruk América uit 1986. Ze draait continenten om of ze god zelf is.
Queer Butterfly I Exist van Julio Salgado (2019) verwijst alleen al door het Spaanse woord ‘mariposa’ (vlinder) naar de homobeweging en naar immigratie als natuurlijk gegeven.
Frida Kahlo (wie kent haar niet?) en Antonia Hernandes, een Amerikaanse burgerrechtenadvocate die inmiddels zo bekend is dat ze alleen met haar voornaam wordt aangeduid. Al vraag ik me wel af of ze dat met een Antonio ook gedaan zouden hebben…
Er hangen naar liefst zestig indringende prints van 42 kunstenaars die zich uitspreken voor gelijke rechten. Dat kan zijn op de arbeidsmarkt, om in actie te komen tegen oorlogen, of om de harde werkelijkheid van immigratie en geweld langs de grenzen te tonen. Samen vertellen ze over een geschiedenis die niet of nauwelijks wordt verteld, maar die relevanter is dan ooit.
Smithsonian American Art Museum
Het Smithsonian American Art Museum in Washington heeft een grote collectie Amerikaanse kunst. Het museum maakt deel uit van het Smithsonian Institution. Het museum werd in 1968 geopend toen het Smithsonian het Old Patent Office Building renoveerde zodat de collectie getoond kon worden.
Smithsonian Institution is het grootste museum-, onderwijs- en onderzoekscomplex ter wereld. Het telt maar liefst 21 musea, veertien onderwijs- en onderzoekscentra en de National Zoo. Het bewaart het nationaal erfgoed van de VS, ontdekt nieuwe kennis en deelt dit met de rest van de wereld.
Het instituut werd opgericht in 1846 met geld van de Engelsman James Smithson (1765-1829). Het was zijn wens om onder de naam Smithsonian Institution, een instelling voor de bevordering en verspreiding van kennis op te richten.
Met Radical Histories uit de Smithson collectie brengt H’ART Museum een zelden getoond hoofdstuk uit de Amerikaanse kunstgeschiedenis naar Nederland. Is alleen in Amsterdam te zien, nergens anders in Europa.
De expositie is niet erg groot. Dat David Levinthals werk vanaf boven ook nog goed te zien is, werkt alleen maar versterkend. Het past heel goed bij elkaar. Voor wie deze tentoonstelling nog niet gezien heeft, een dubbele aanleiding voor een bezoek aan H’ART.
Radical Histories: Chicano Prints from the Smithsonian American Art Museum is tot en met 6 september te zien in H’ART Museum.
