Sinds anderhalf jaar is er aan de Middenweg een kleine galerie actief: Mignon. Nu is er een even bescheiden, als mooie fototentoonstelling te zien met foto’s die Loek van Vlerken maakte van de beelden van Hildo Krop die je in Watergraafsmeer tegenkomt. oost-online zou oost-online niet zijn om er een kijkje te gaan nemen.
Anne-Mariken Raukema | Foto’s Loek van Vlerken en Stadsarchief Amsterdam
Mignon is niet alleen de naam van de galerie, maar ook van de naastgelegen kleine boerderij, zoals die daar al aan het begin van de vorige eeuw stond. Bescheiden, want ‘mignon’ is het Franse woord voor klein en elegant, schattig of lief.
Dat is ook het uitgangspunt van de galerie: geen winstoogmerk. Wie er wil exposeren mag gratis werken hangen en er wordt geen provisie berekend. Elly Konijn, van wie de galerie is en die de boerderij bewoont, hoeft aan haar voormalige garage niets extra’s te verdienen. Ze doet liever wat terug voor de buurt.
Fabeldier als zaadje
Loek van Vlerken fotografeert eigenlijk al heel zijn leven. Als kleine jongen liep hij op zondag met zijn ouders vanuit huis aan het Singel naar de Willemsparkweg in Zuid, waar zijn tante woonde. Gefascineerd keek hij elke keer naar het fabeldier op de drie bruggen van de Leidsestraat. Die waren van Hildo Krop. Een zaadje was geplant.
Jarenlang fotografeerde hij bijna alle beelden in de openbare ruimte van Amsterdam en begon rond 2010 een blog er over. Dat kreeg intussen – met ruim vierduizend foto’s een schat aan beeldmateriaal – een vast en droog huis in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Hildo Krop
Krop was dé stadsbeeldhouwer van Amsterdam. Hij was aanvankelijk voorbestemd om de banketbakkerij van zijn vader in Steenwijk over te nemen, maar na deze opleiding besloot hij toch om kunstenaar te worden. In 1908, hij was toen 24, meldde hij zich aan bij de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten aan de Sarphatistraat. Hij zou maar liefst veertig jaar voor de gemeente Amsterdam werken. Dat leverde hem in 1956 de officiële eretitel Stadsbeeldhouwer van Amsterdam op.
Hildo Krop maakte niet alleen beelden in zandsteen, maar sneed ze ook uit hout. Hij ontwierp ook tapijten, keramiek, behang en glas in lood. En dat allemaal tegen het licht van het (opkomend) socialisme en de arbeidersbeweging.
Wie de stadsplattegrond openvouwt, die in de publicatie Hildo Krop, stadsbeeldhouwer van Amsterdam zit, overziet in een blik waar Krops beelden staan. Van de Spaarndammerbuurt tot De Nieuwe Ooster, van de Stadionbuurt tot achterin Oostenburg. Hij ontwierp en maakte zelf de gipsen modellen voor beelden en hakte deze uit zandsteen en graniet bij bruggen, scholen en aan of bij openbare gebouwen. In twee delen zijn echt concentraties te vinden: in het centrum en Zuid.
Bij tal van rondleidingen langs en over het werk van Hildo Krop – hij is al jaren booming – wordt wel verteld dat sommige vrouwenhoofden scheef op het bovenlichaam staan, omdat er – vanaf onder begonnen – geen ruimte meer was voor een geheven hoofd. Maar dat is quatsch! ‘Het scheve hoofd staat symbool voor zorgend en zorgdragend. Het duidt ook op een open en ontvankelijke houding, geheel in stijl met het socialistische gedachtegoed. En op deemoed’, aldus Van Vlerken. Krop wist heel goed wat hij ontwierp en maakte zelden of nooit fouten. Hiermee is weer een onwaarheid naar het rijk der fabelen gebracht.
Drie scholen in de Watergraafsmeer
Maar ook in Watergraafsmeer, de gemeente die in 1921 aan de hoofdstad werd toegevoegd en geannexeerd, heeft Krop een aantal beelden ontworpen. Maar liefst voor drie lagere scholen, die nu veelal en andere bestemming kregen. In de beelden aan de schoolmuur aan het Zuivelplein in Betondorp zijn de landbouw en de veeteelt te herkennen. Een tweede school daar ligt aan het Huismanhof. De derde school staat op de hoek Herschelstraat en de Arntzeniusweg. Ook de entree van het PTT-gebouw bij de kruising van Kamerlingh Onneslaan en Middenweg, dat daarvoor aan de Herengracht stond, kreeg ornamenten van Krop.
Op De Nieuwe Ooster tenslotte is een kleine wandeling uitgezet naar twee beelden van Hildo Krop: het grafmonument voor de socialistische kunstenaar Albert Hahn en een grafmonument ter nagedachtenis van de achttien mannen die na de Februaristaking van 1941 door de Duitsers werden doodgeschoten. Dit in opdracht van de Socialistische Arbeiderspartij.
Hildo Krop Museum in Steenwijk
In Steenwijk, de geboortestad van Hildo Krop, staat het museum dat naar de kunstenaar is genoemd. Het is gevestigd in Villa Rams Woerthe, een fraai woonhuis in Art Nouveau stijl. Het is in beheer is bij Hendrick de Keyser. Van Vlerken is daar (pro Deo) conservator. De collectie is eigendom van de gemeente Steenwijkerland. En dat heeft een geschiedenis.
Toen Krop in 1970 op 86-jarige leeftijd in het harnas stierf in zijn atelier aan de Plantage Muidergracht 107-a, was er nauwelijks belangstelling voor hem en zijn werk. Jarenlang stond zijn werkplaats te verstoffen. Een betrokken cultuurwethouder uit Steenwijk zocht contact met een dochter van Krop en zo werd de grote collectie aangekocht en verhuisde naar Overijssel.
Net buiten de Meer
Voor het stadsloket op het Oranjevrijstaatplein, net buiten de Watergraafsmeer, staat een beeld van Hildo Krop. Dat heeft een geschiedenis. ‘Het stond bij het PTT-gebouw aan de Pieter de Hooghstraat in Zuid’, vertelt Van Vlerken. ‘Toen ze verhuisden naar Sloterdijk ging het beeld mee. Maar er waren geen kopers voor het beeld De vrijheid van gedachten uit 1951 belandde bij een opkoper.’
Een stadsdeelbestuurder – we zijn inmiddels vele jaren verder – vond het beeld wel mooi. Maar de sokkel niet. De bestuurder wilde wel het beeld terug in Oost, maar zonder sokkel. Aan de hand van originele tekeningen die uit het atelier aan de Plantage Muidergracht kwamen kon worden vastgesteld dat Krop beeld en sokkel als één geheel had ontworpen en bedoeld en dat deze dus niet zomaar konden worden gescheiden. Het beeld staat nu net buiten Watergraafsmeer, maar is te mooi en te bijzonder om niet mee te nemen in deze kleine, mooie expositie.
Galerie Mignon, Middenweg 106. De tentoonstelling Hildo Krop in de Watergraafsmeer is nog te zien tot en met 25 april 2016 en is geopend op zaterdagen van 14.00 tot 17.00 uur.
Check hildokropmuseum.nl | kenniscentrum.hildokropmuseum.nl
