In Wereldmuseum Amsterdam is momenteel te zien de tentoonstelling Made in China. De invoer en het gebruik van Chinese producten in ons land is zeker geen exclusief verschijnsel van deze tijd, zo wordt ook duidelijk bij de expositie.

Annette Douwes | Foto Eddie Ellert

Van oudsher is China rijk aan grondstoffen. Duizenden jaren vóór onze jaartelling verbouwde men al thee en werden zijde, jade, bamboe en keramiek zorgvuldig bewerkt. Papier werd ontwikkeld en een schrift: een impuls tot het kopiëren van heilige teksten en afbeeldingen uit het Boeddhisme.

De Kunst van het Kopiëren en het vervaardigen van replica’s staan in China in hoog aanzien. De tentoonstelling ‘Made in China’ toont levensgrote reconstructies van het terracotta leger van duizenden soldaten bij het graf van de Eerste Keizer (ca. 200 v C). De afzonderlijke lichaamsdelen werden in mallen vervaardigd, vernuftig in elkaar gezet en tot verschillende menselijke figuren opgebouwd. Oorspronkelijk in kleur.

De Zijderoutes
Vanaf de vijfde eeuw voor Christus exporteerde China haar kwaliteitsproducten langs de twee grote Zijderoutes, eeuwenlang de belangrijkste verbinding tussen Oost en West. Er waren karavaanroutes door Centraal- en Oost-Azië enerzijds en via het Midden-Oosten naar het Middellandse Zeegebied – tot in het Romeinse Rijk – anderzijds.

Producten werden bewerkt en aangepast aan lokale markten. Daarvan zijn in de tentoonstelling bijzondere voorbeelden te zien. De Romeinen noemden China Het volk van de Seres (zijde). In Europa was keramiek zeer gewild, zoals Delfts Blauw porcelayn in Nederland. Vanaf de 16e eeuw kon de Britse elite genieten van thee, gedronken uit china: kunstig versierde porseleinen theeserviezen. In de Middeleeuwen werd vervoer over land langzaamaan vervangen door transport over zee, waaronder de handelsroutes van de VOC met Azië en China.

Het huidige Chinese bewind is bezig een nieuwe zijderoute te realiseren middels uitgebreide treinverbindingen over land.

Fabriek van de wereld
Vanaf 1980, het tijdperk van Mao Tse Tung met zijn ‘Culturele Revolutie’ en ‘Grote Sprong Voorwaarts’ begint een intensief proces van industrialisatie. China wordt de grootste exporteur van goederen en, sinds 2009, de fabriek van de wereld. Er verschijnen steeds meer goedkope massaproducten op de wereldmarkt, met alle nadelige gevolgen van dien. Ernstige milieuvervuiling in China zelf, uitbuiting en slechte arbeidsomstandigheden, ziekte en ontheemding. Gedwongen arbeidsmigratie veroorzaakt verlies van oude dorpsstructuren en saamhorigheid, vooral op het platteland, waar soms ook hongersnood heerst.

In het westen leidt deze ontwikkeling tot gebrek aan kwaliteit en duurzaamheid. Producten van Chinese websites blijken vaak onveilig, vooral kinderspeelgoed! In de tentoonstelling verbeelden hedendaagse Chinese kunstenaars op creatieve wijze hun kritiek hierop, vaak gebruikmakend van of aansluitend op oude vormen, symbolen en technieken.

Wereldmuseum Amsterdam geeft een beeld van makerschap in China, vanaf het verre verleden tot heden. Willemijn van Noord en Floor Scholte, de twee curatoren van de tentoonstelling bezochten twee jaar geleden vooraanstaande kunstenaars in een aantal Chinese steden. In de tentoonstelling zijn foto’s en filmmateriaal te zien, alsook materialen en objecten van die makers zelf, zoals een vitrine met materialen en authentieke lak-instrumenten, geschonken door een hedendaags Chinees kunstenaar. Daarnaast is er een keur aan bijzondere objecten uit de eigen collectie van het museum te zien.

De tentoonstelling Made in China is tort en met 31 augustus 2026 te zien in Wereldmuseum Amsterdam.