Op zondagmiddag 17 mei verzorgt schrijver/journalist Philip Dröge in de boekhandel van Pampus een presentatie over zijn nieuwe boek De tijdreiziger. Een wereldreis naar de verhalen van onze tijd. Dröge woont en werkt sinds 1999 in Oost.
Steven van Galen
Op zijn meest geliefde stek, Bakkerij Neeltje aan het Azartplein, tevens zijn ‘tweede huiskamer,’ vertelt Dröge gedreven over de totstandkoming van dit erudiete en meeslepende reisverhaal. ‘Ik schrijf de boeken die ik zelf zou willen lezen.’
‘Het idee voor dit boek stamt uit mijn kindertijd’, vertelt Dröge, toen ik ‘De reis om de wereld in tachtig dagen van Jules Verne las. ‘Vooral de hoofdpersoon, de Brit Phileas Fogg, intrigeerde me. Hij heeft totaal geen interesse in de landen die hij bezoekt, die vormen slechts het decor voor zijn manie: de tijd; en dan met name het reizen van de ene plek naar de andere in zo weinig mogelijk uren. De hoofdpersoon ís in zekere zin de tijd,’ aldus Dröge. In zijn boek omschrijft hij die hoofdpersoon uit De reis om de wereld in tachtig dagen als volgt: ‘Tijd dendert voort, net als mijn voorbeeld Phileas Fogg deed: strak op schema, zonder belangstelling voor het landschap of de reiziger. Tijd heeft geen geheugen en geen bestemming.’
Tussentijd
‘Mijn reis, die zo’n drie maanden heeft geduurd, was eigenlijk een soort tussentijd,’ vertelt Dröge. Zodra ik ergens aankwam, kon ik meteen weer beginnen met het regelen van afspraken voor de volgende bestemming. Het was een aaneenschakeling van aankomen en weggaan.’ Het fenomeen tijd heeft voor Dröge iets magisch. ‘Op Amerikaans Samosa en het zelfstandige Samosa, waar de datumgrens tussendoor loopt, wonen mensen niet alleen zo’n honderd kilometer van elkaar af, maar ook, en vooral, een dag van elkaar af, ‘vertelt hij. ‘Als het op Amerikaans Samosa zaterdag is, is het op het andere Samosa zondag. Rationeel begrijp ik het, maar het blijft een raadsel.’
Tijd en plaats
In zijn boek neemt Dröge de lezer mee naar twintig plaatsen over de wereld die allemaal op de een of andere manier te maken hebben met het onderwerp van zijn boek. ‘Tijd en plaats zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden’, zegt Dröge, ‘net als tijd en beweging. Zonder beweging is er geen tijd.’ Zijn reis begint in Zweden en loopt via centraal Europa, India, Australië en de Samoa-eilanden naar de westkust van de Verenigde Staten, om via Mexico, Washington en New York te eindigen op Schiphol. ‘In India had ik tien uur vertraging’, vertelt hij ‘en dat was, achteraf bezien, een godsgeschenk. Ik moest zuinig zijn met de batterij van mijn mobieltje, dus ik had geen afleiding. In die leegte was er alleen maar stilstand, de tijd verdikt en verdunt.
Op vliegvelden en in andere wachtruimtes zie je de tijd. Net als op al die hotelkamers die om de een of andere reden over de hele wereld, allemaal beige gordijnen hebben. Op die kamers is tijd het enige wat overblijft. Het is alsof je scheuren in het tapijt ziet en plotseling even ziet hoe het in elkaar zit. Het is waardevolle tussentijd, telkens weer een bijzondere ervaring,’ vertelt Dröge.
De schrijver verbleef ook een week op Athos, een geïsoleerd Grieks schiereiland, waar zich twintig kloosters bevinden. Op het meest afgelegen klooster bracht hij een week door, in zijn boek beschrijft Dröge zijn verblijf daar als volgt: ‘Ik begin het langzaam te begrijpen. Als je alle hedendaagse verlokkingen achterlaat is tijd het enige wat overblijft. Heel veel tijd. (…) De tijd is tegelijk volledig weg op Athos. Denk de mobiele telefoons en de mooie schoenen weg en het zou ook 1755 kunnen zijn, of 1066 of 1967.’ Alle haast wordt afgestraft, je kunt alleen maar meedoen in het lome tempo dat al eeuwen hetzelfde is. Tegelijk is de tijd zeer aanwezig.’
Onthaasten en tijdsbeleving
‘Ik heb altijd haast,’ schrijft Dröge ergens in zijn boek, ‘onthaasten’ is aan hem dan ook niet besteed. De hele cultus rond het begrip onthaasten noemt hij de ‘mindfulnessmafia.’ ‘Wie er baat bij heeft, moet zich er vooral aan overgeven,’ zegt hij, ‘maar voor mij werkt het niet. Ik ben er veel te ongeduldig voor. Dan hoor je teksten als “Zet je gedachten op een wolkje en blaas het wolkje weg.” Als ik dat hoor, denk ik: rot een eind op met die onzin.’ In zijn boek schrijft Dröge over uiteenlopende vormen van tijdsbeleving; van de tijd-oprekkende gokhallen in Las Vegas tot de ‘afgrijselijk punctualiteit van de Filipijnen.’ En over het verschil in tijdsbeleving dat een zonne- en een maankalender met zich meebrengt. ‘Een zonnekalender is een geloof in stabiliteit’, schrijft hij in zijn boek. ‘Hij veronderstelt een maakbare wereld, dat seizoenen een decor zijn waartegen je de productiviteit opvoert (…) De zonnekalender is de tijd van het contract: datum erop, handtekening eronder, klaar. De maankalender is een geloof in ritme zonder bezit; Hij zegt: je kunt de tijd niet vastspijkeren, je kunt hem alleen volgen.’
Boeiende verhalen
Aan de hand van eenentwintig boeiende verhalen in zijn boek laat Dröge zien dat verschillende kalenders een andere tijdsbeleving met zich meebrengen, wat een diepgaande invloed heeft op de samenleving. Dat de christelijke jaartelling uiteindelijk dominant werd, heeft te maken met een conferentie in Washington in 1884, waar de Britten en de Fransen ruzieden over de situering van de nulmeridiaan, over Londen of over Parijs. Op die fictieve lijn moesten de kloktijden mondiaal worden afgestemd. De Engelsen wonnen de ‘pot modderworstelen’ zoals Dröge de conferentie noemt, schoorvoetend schoven naderhand andere landen aan. Nederland in 1909, Nepal als laatste, in 1986. ‘Met koninklijke tegenzin,’ schrijft Dröge, ‘en met de eigenwijsheid om een kwartier toe te voegen.’
Dat laatste detail laat eens te meer zien dat tijd in mensenhanden kneedbaar is. Dröge’s boek eindigt – hoe kan het ook anders – op Times Square in New York, voordat hij terugkeert naar Haren, zijn geboortedorp waar de reis, volgens de overzichtelijke kaarten in zijn boek, begon.
‘In mijn hart ben ik altijd die dorpsjongen uit Haren gebleven’ zegt hij aan het einde van het gesprek. ‘Dat dorpse vind ik ook zo fijn aan deze buurt. Als ik voor mijn raam zit te werken, zwaait iedereen die ik ken naar me. En dan zwaai ik terug.’
Op zondagmiddag 17 mei komt schrijver en buurtgenoot Philip Dröge vertellen over zijn nieuwe boek De tijdreiziger. Inloop 17.45 uur, begin om 18:00 uur entree € 5,00 aanmelden via [email protected]
