Onder een zonnige hemel is gisteren op het Krugerplein in de Transvaalbuurt het kunstfestival ‘Stuck in the Middle’ feestelijk geopend. Met de eerste Dag van Tussenmensen zette Moving Arts Project de schijnwerper op mensen die zich bewegen tussen verschillende werelden en daar verbinding mogelijk maken.

Arie Martijn Schenk | Foto’s Wiebe de Wolf

‘Het was te gek,’ zegt Ikram Cakir van Moving Arts Project. ‘Een mooie dag op een goed gevuld plein, zo’n 350 bezoekers, makers en andere belangstellenden kwamen langs.’ Op het Krugerplein kwamen bezoekers, makers en tussenmensen samen rond muziek, theater, spoken word en gesprekken. De opening op het podium kreeg een officieel moment door stadsdeelbestuurder Jan Bert Vroege.

Het festival draait om ‘tussenmensen’: buurtwerkers, docenten, mantelzorgers, kunstenaars, collega’s of bewoners die anderen helpen, uitleg geven, vertalen, verbinden of de weg wijzen. De persoon die helpt bij een moeilijke brief, de buur die iedereen kent, of degene die altijd benaderd raakt zodra diversiteit, inclusie of verbinding op tafel ligt.

‘Het is heel handig om je te kunnen begeven in heel veel omgevingen, verschillende sociale klassen en type culturen,’ staat in de aankondiging van het festival. Tegelijk laat Stuck in the Middle zien dat die positie ook spanning met zich meebrengt. Tussenmensen springen vaak in gaten die systemen laten liggen. Ze maken ruimte, trekken verschillen recht en brengen mensen bij elkaar, maar raken soms ook overbelast.

Fijn om eens op een voetstuk te staan
Tijdens de opening klonken persoonlijke pleidooien van tussenmensen zelf. Zij vertelden over hun rol, die vaak buiten beeld blijft. De ervaringen liepen uiteen. Voor sommigen voelde het fijn om voor één keer letterlijk op een voetstuk te staan. Anderen spraken juist over de vele verwachtingen die aan hun rol vastzitten, soms ten koste van henzelf.

De tussenmensen dienden als inspiratiebron voor de beelden op het plein. Eén voetstuk kreeg de vorm van een levensgroot Jenga-spel. Bezoekers konden het spel spelen en tegelijk in gesprek gaan met de tussenmens bij het beeld. Ook een groot Vier op een rij-spel zorgde voor ontmoeting op het plein. ‘Veel bezoekers gingen met elkaar in gesprek en ook met de tussenmensen,’ zegt Ikram enthousiast.

Bij de start van de opening klonk de vraag wie zichzelf als tussenmens zag. Eerst gingen weinig handen omhoog. Na de toespraken veranderde dat beeld. Meer bezoekers staken hun hand op. Anderen wezen naar elkaar en zeiden: jij bent een tussenmens.

Bruggen vragen onderhoud
Die dubbelheid vormt de kern van het festival. Tussenmensen krijgen vaak lof voor hun verbindende rol, maar die waardering kan ook gaan knellen. ‘Mensen zien mij als brug, maar bruggen lopen zichzelf voorbij. Je moet ze goed onderhouden, anders storten ze in’, zegt Zoë Papaikonomou, een van de betrokken tussenmensen.

Projectleider Janine Toussaint ziet het festival als een pleidooi voor meer erkenning. ‘Met het festival willen we de vaak onzichtbare mensen ondersteunen die een onmisbare rol spelen in hun gemeenschap. Wij zien dat zij zich met hart en ziel inzetten voor de samenleving, maar dat hun inzet onopgemerkt blijft, of juist wordt verheven tot iets uitzonderlijks.’

Theaterroute door het beeldenpark
Tijdens de opening kregen bezoekers alvast korte scènes uit de theaterroute te zien. Die route gaat zaterdag 16 mei in première en voert bezoekers langs het beeldenpark, met theater, muziek, spoken word en dans.

Het beeldenpark Voetstuk van Maatschappelijke Verwachtingen blijft de komende weken op het Krugerplein te zien. Levensgrote sculpturen maken het voetstuk zelf tot kunst. Bezoekers kunnen langs de beelden dwalen en ervaren hoe het voelt om tussen werelden te staan, te verbinden en tegelijk zelf overeind te blijven.

Geworteld in de Transvaalbuurt
Moving Arts Project is al zestien jaar actief in de Transvaalbuurt. Het kunstenaarscollectief bestaat uit drie Amsterdammers en organiseert het hele jaar door vaste activiteiten op het Krugerplein. ‘We zitten daar echt geworteld,’ zegt Ikram Cakir.

De meeste tussenmensen die als inspiratie dienden voor de beelden komen uit Amsterdam. Daarmee krijgt het festival niet alleen een stedelijk, maar ook een herkenbaar lokaal karakter.

Stuck in the Middle is van 9 mei tot en met 28 juni op verschillende locaties in Amsterdam. Naast het beeldenpark op het Krugerplein staan theater, dans, spoken word, fototentoonstellingen en gesprekstafels op het programma. De fototentoonstelling reist langs meerdere Oba-locaties, waaronder Oba Linnaeusstraat in Oost, waar de tentoonstelling van 9 juni tot en met 2 juli te zien is.

Check www.movingartsproject.nl/stuckinthemiddle