De uitspraak van de Raad van State over de vignetplicht op IJburg moest duidelijkheid geven, maar zorgt juist voor meer onrust. Bij de vereniging LigplaatsIJburg voelen vrijwilligers en leden zich overvallen door de toon van handhaving en de dreiging van sleepacties.
Arie Martijn Schenk
De hoogste bestuursrechter oordeelde begin maart dat het water rond de Rieteilanden onder het openbaar water van Amsterdam valt. Daarmee geldt de verplichting voor een binnenhavenvignet, ook op IJburg. Maar in de praktijk blijkt het verhaal minder eenvoudig.
Onrust na brieven en mails van handhaving
Afgelopen week ontvingen booteigenaren brieven en e-mails van Team Nautisch Toezicht en Handhaving. Daarin staat dat per 1 april 2026 een geldig vignet verplicht is. Zonder vignet kan een boot worden verwijderd en overgebracht naar een bewaarhaven, met bijkomende kosten.
Volgens voorzitter Rik van Veen van vereniging LigplaatsIJburg zorgt deze aanpak voor onrust onder leden. ‘Zonder overleg hangen er ineens brieven op boten. De dag erna volgt een mail met het verzoek dit te delen met leden. Dat wordt als bot en onvriendelijk ervaren’, zegt hij.
Vereniging voelt zich niet gehoord
LigplaatsIJburg ontstond ruim tien jaar geleden na een unaniem aangenomen amendement in de gemeenteraad. Sinds 2015 liggen de eerste steigers aan de Nico Jessekade.
De vereniging beheert inmiddels 112 ligplaatsen voor zo’n 80 leden. De vereniging regelt zelf de aanleg en het onderhoud. Van Veen: ‘Wij maaien het gras langs de kade, huren een baggeraar in en zorgen voor veiligheid. Alles regelen we zelf. Dit is ook zo overeengekomen met de gemeente die geen cent heeft hoeven te investeren.’
Volgens hem wringt het dat die voorgeschiedenis nauwelijks lijkt mee te tellen. ‘Degene die de mails stuurde wist niets van de steigers, niets van de vergunningen en samenwerkingsovereenkomst met de gemeente. Dan vraag je je af: kunnen we niet gewoon in gesprek? Wij staan daar altijd voor open.’
Gemeente beleid leidt tot opzeggingen
De gevolgen laten zich volgens de vereniging al voelen. Leden twijfelen of ze nog wel door willen. Van Veen laat een mail van een lid zien: ‘Wij gaan binnenkort de boot verkopen. Door de houding van de gemeente en de forse kosten heeft het geen zin meer om dit aan te houden.’ ‘Als dit zo doorgaat, gaan er veel meer opzeggingen komen’, zegt Van Veen. ‘Die signalen krijgen we nu al.’
‘Geen individuele ligplaatsen, maar collectieve structuur’
De kern van het verschil van inzicht zit in de manier waarop het gebruik van het water wordt gezien. Volgens de gemeente gaat het om openbaar binnenwater en geldt daarom een individuele vignetplicht. De vereniging ziet dat anders.
In een brief aan de gemeente stelt LigplaatsIJburg dat er sprake is van een collectief beheerde ligplaatsenstructuur, vergelijkbaar met een jachthaven. ‘Onze leden huren een plek van de vereniging en niet van de gemeente’, aldus Van Veen. ‘Wij verzorgen beheer, onderhoud en toezicht. Dan voelt een individueel vignet als dubbele kosten.’
Ook wijst de vereniging erop dat het merendeel van de boten alleen op het Markermeer varen en geen gebruikmaken van de binnenstad. Daarnaast geldt voor deze ligplaatsen dat boten buiten het vaarseizoen uit het water moeten. ‘Van 1 november tot 1 april mogen hier geen boten liggen vanwege natuurregels’, zegt Van Veen. ‘Je betaalt dus voor een jaarvignet, terwijl je vijf maanden geen gebruik kunt maken van je ligplaats. Dat voelt niet in verhouding.’
Oude discussie, nieuwe fase
De spanning rond de vignetplicht op IJburg speelt al langer. In 2021 leidde een handhavingsactie met controles en sleepacties al tot onrust onder booteigenaren. Toen bleek dat veel bewoners niet goed op de hoogte waren van de regels.
Volgens voormalig stadsdeelcommissielid Frans van Vliet is er weinig veranderd. ‘Destijds gaf het stadsdeel aan eerst goed te communiceren voordat er gehandhaafd zou worden. Dat punt is meerdere keren ingebracht. Maar nu gebeurt het opnieuw zonder duidelijke aankondiging. Dat is stuitend.’
Van Vliet wijst erop dat de situatie op IJburg niet goed past binnen de bestaande regels. ‘De regelgeving is gemaakt voor de binnenstad: boten aan openbare kades op gereguleerd binnenwater. Op IJburg heb je die kades niet, daar zijn particuliere en collectieve steigers in buitenwater met een open verbinding naar het Markermeer. Dan loop je tegen dit soort problemen aan.’
Hij trekt de vergelijking met Weesp, waar na de gemeentelijke fusie een vergelijkbare discussie ontstond. ‘Daar moest je op de Vecht ineens een vignet kopen als je even aanlegde. Uiteindelijk is daar een uitzondering op gemaakt. Dit laat zien dat maatwerk soms nodig is.’
Vragen over verschil met andere havens
Binnen de vereniging leven ook vragen over de verschillen met andere plekken in de stad. ‘In de grote haven op IJburg geldt geen individuele vignetplicht’, zegt voorzitter Van Veen. ‘Hoe zit dat dan?’
De vereniging benadrukt daarbij dat de steigers weliswaar bedoeld zijn voor leden, maar feitelijk openbaar toegankelijk zijn. ‘Iedereen maakt er gebruik van: vissers, zwemmers, kanoërs, suppers en passanten. Zelfs de gemeente legt hier aan bij werkzaamheden’, zegt Van Veen. ‘Wij faciliteren dat, maar dragen zelf alle kosten voor aanleg en onderhoud.’
Daarnaast kijkt de vereniging vooruit. Er liggen plannen voor verduurzaming, zoals elektrische laadpunten. Netbeheerder Liander keek al mee. ‘We willen investeren en meebewegen. Maar dan moet er wel duidelijkheid en samenwerking zijn. Nu voelt het alsof alles van één kant komt.’
Bereid om samen naar oplossing te kijken
Voor LigplaatsIJburg draait het de komende weken om duidelijkheid. Het vaarseizoen start op 1 april. De vereniging hoopt alsnog op overleg met de gemeente. ‘Wij zijn altijd bereid om samen naar een oplossing te kijken’, zegt Van Veen.
De gemeente komt nog met later nog met een reactie naar aanleiding van vragen op oost-online.
