Zestien september gaat de documentaire ‘Infarct’ van Viggo Waas en Peter Heerschop in première in Tuschinski. Tevens start deze maand de tweede helft van hun theatertournee JEUGD. Kortom, alle reden voor oost-online om met Viggo in gesprek te gaan. We treffen elkaar bij restaurant Polder. Viggo oogt alsof hij zo van het strand komt, energiek en gebruind.
Bekend in Oost en ver daarbuiten
Ties van Dijk
Hoe verliep de eerste helft van jullie gezamenlijke tournee?
‘Ik ben na mijn herseninfarct in 2021 nog een beetje ‘een ontdekkingsreiziger in eigen land’, ik heb opnieuw moeten leren lopen, praten en nog veel meer. Het komt allemaal weer terug, ook mijn geheugen gelukkig, het is nu een tempokwestie. Peter zei ooit:’ Je bent door dat infarct in een klap 27 jaar ouder geworden’. Onderhand ben ik weer mijn eigen leeftijd aan het worden.’
Wat ben je van plan te gaan doen na deze laatste tournee?
‘Ik wil kleinschaliger gaan werken, niet langer zalen van vijfhonderd bezoekers en meer, maar een intiemere setting met directer contact met het publiek. Humor blijft de rode draad in mijn theaterwerk.’
Lachen om niet te hoeven huilen?
‘Ja, dat ook, humor is er om jezelf en anderen vooral niet te serieus te nemen. Ik was een paar jaar geleden met mijn vader, die net als zijn familie zwaar heeft geleden ‘dankzij’ de Nazi’s, in kamp Westerbork. We kochten kaartjes bij de kassière, waarop mijn vader weglopend opeens de pas inhield, zich omdraaide en tegen haar zei: ‘Toch apart, mijn hele familie mocht hier gratis naar binnen’. Een grap die alleen iemand als hij kan maken.’
‘Humor is trouwens aan verandering onderhevig. Sam en Moos moppen worden nu oubollig gevonden en te harde grappen kunnen niet meer worden gemaakt. Er wordt eigenlijk nog maar zelden een mop verteld. Maar bij een goeie mop gaat het om de timing, is die goed, dan valt er nog steeds om te lachen. Humor is er ook om te kunnen ‘ontluchten’ en dat is minstens zo belangrijk.’
‘Infarct’, boek over vriendschap, leven en herstel
‘Met Peter heb ik in 2023 ‘Infarct’ geschreven, ons boek over vriendschap, leven en herstel. Dat schrijven kostte mij aanvankelijk de grootste moeite, korte berichtjes van maximaal twee woorden. Er ging heel veel in mijn hoofd om, maar het omzetten was het probleem. Peter heeft daarin een grote rol gespeeld, maar het waren wel mijn woorden’
‘Het was allemaal zo overdonderend. Die plotselinge gebeurtenis tijdens mijn wekelijkse training met mijn personal coach Cally, een geluk dat hij erbij was, de ziekenhuisopname en het langdurige herstel in Reade. Zonder het begrip en de hulp van mijn vriendin, onze twee kinderen, familie, vrienden, met name Peter, mijn personal coach en het verplegend personeel, was het onmogelijk geweest.’
Waarom ik?
Die vraag heb ik mijzelf nooit gesteld. Een vriend zei het heel treffend:
‘Als je de hoofdprijs in de Staatsloterij wint, vraag je jezelf toch ook niet af: waarom ik?’ Als ik me nu vergelijk met veel patiënten in Reade, prijs ik mezelf gelukkig. Ik kan al mijn ledematen weer gebruiken en ben niet meer afhankelijk van een rolstoel, rollator of krukken.
‘INFARCT’ de documentaire
‘Aanvankelijk was ik sceptisch over het idee, een ego documentaire, daar voelde ik niets voor. Maar toen wij erover spraken met regisseur Marcel de Vré en Ronald Schouten van de Hersenstichting bleek het juist goed dat hij wordt gemaakt. Als steun voor degenen die iets vergelijkbaars overkwam en voor hun familie en vrienden. En voor het medisch personeel dat in opleiding is, kan het als lesmateriaal worden gebruikt. Nu ik de rushes van de documentaire terugkijk, is er alweer verdere vooruitgang bij mijzelf.’
Is jouw kijk op de wereld veranderd na wat je hebt meegemaakt?
‘Wanneer Wilders de zoveelste haattweet de wereld inslingerde, wond ik me altijd enorm op en reageerde direct. Nu vind ik het nog steeds even walgelijk wat hij doet, maar reageer ik minder primair. Ik ben milder geworden in mijn reacties en richt me op de dingen waar ik rechtstreeks invloed op kan hebben.’
Lezen en schrijven
‘Karl Ove Knausgard is een van mijn favoriete schrijvers. Hij heeft ook over voetbal geschreven, daar houd ik overigens wel een andere mening op na dan hij. David van Reybrouck geeft met zijn monumentale boek Revolusi een heel bijzondere blik op de onafhankelijkheidsstrijd van wat nu Indonesië is. Bizar dat ‘wij’ de Indonesiërs hun vrijheid zolang hebben weten te onthouden. In ‘De herinneringen van Loe de Jong’ gaat De Jong in op zijn moeizame herstel na zijn hersenbloeding, dat is aangrijpend.
Ik heb zelf fictie, non-fictie en een kinderboek geschreven, daar wil ik mee doorgaan.’
Westerbork, Auschwitz het Namenmonument
‘Met mijn vader zijn we dus naar Westerbork geweest. Eenmaal binnen maakte hij zoals bij de kassa het geval was absoluut geen grapjes, de stilte sloeg toe. Naar Auschwitz wilde hij absoluut niet, onder het motto: ‘ik ben er klaar mee’. Samen met mijn broer ben ik er onlangs geweest. Als eerbetoon aan al onze familieleden die daar zijn vermoord. Wat daar is gebeurd, gaat je bevattingsvermogen volledig te boven. En dat beklemmende gevoel wat Armando treffend ‘het schuldige landschap’ noemt, ervoeren wij daar ook. In Amsterdam hebben we nu het Namenmonument, ook met namen uit onze familie. Hoe schrijnend ook, het is mooi dat het er uiteindelijk is gekomen.’
Israël
‘Waar ik de laatste tijd over nadenk, is mijn eigen familiegeschiedenis van Sefardische Joden die zich vanwege de inquisitie in de vijftiende eeuw in Spanje en Portugal moesten bekeren tot het Katholicisme of moesten vluchten. Mijn familie belandde zo in Nederland en een deel is later naar Israël geëmigreerd. Neven van mij dienen in het Israëlische leger, het is niet onwaarschijnlijk dat zij ook in Gaza moeten vechten. Dat had mij terugblikkend ook zo maar kunnen overkomen. Hoe zou ik dan handelen in die verschrikkelijke situatie? Een dilemma.’
Ajax
‘Voetbal is alles voor mij, altijd mee bezig, Cruijff, Keizer en Swart waren mijn helden. Van mijn achtste tot mijn vierentwintigste heb ik voor Ajax gespeeld en het tweede team bereikt. Ik kon de bal 1700 keer hooghouden. Het eerste team is het echter nooit geworden, ik had te veel zelfreflectie, was niet onverschrokken genoeg. Zo anders dan die spelers met hun instelling ‘het maakt mij de pis niet lauw’, of ze nou in de Johan Cruyff Arena spelen of te gast zijn in het Bernabeu stadion in Madrid. Gek eigenlijk, op het theaterpodium heb ik altijd de instelling, wat er ook gebeurt, ik red mijn reet wel.’
Johan Cruyff Foundation
‘Ik ben ambassadeur van de Foundation, zo heb ik Cruijff leren kennen. Zijn bevlogenheid, spelinzicht en logica zijn nog steeds onovertroffen.’ Viggo dan met een niet van echt te onderscheiden Cruijff accent: ‘Met de Foundation kunnen we sport met kinderen verbinden, veel belangrijker dan het hele betaalde voetbal. Dat is logisch in zekere zin’.
Buitenveldert, de Bijlmer, de Watergraafsmeer
‘Ik ben geboren in het rustige bijna brave Buitenveldert. Toen mijn vader conrector werd op de OSB in Zuidoost zijn we naar de Bijlmer verhuisd en gingen mijn broer en ik naar de OSB. Een enorme overgang, in de Bijlmer sta je met je poten midden in de multiculturele samenleving. In sommige kringen gelden de wetten van de jungle, er lopen een hoop gehaaide jongens rond, dus je moet wel streetwise zijn. Ik vond het daar fantastisch.’
‘Inmiddels woon ik alweer zo’n vijfendertig jaar in de Watergraafsmeer. Heerlijk met al het groen en voldoende ruimte om buiten te spelen en te voetballen. Het is inmiddels wel zo populair geworden dat het er voor veel mensen onbetaalbaar is geworden en dat komt de diversiteit niet ten goede. Het is hier voornamelijk wit en hoger opgeleid. Fiets je bij de Molukkenstraat onder het spoor door, dan beland je in een ander Oost. Een meer gemêleerde wereld, wel zo interessant.’
En voetbal je zelf nog regelmatig?
‘Zeker, elke week met het vaste clubje waaronder Sjaak Swart. En we sparen elkaar absoluut niet. Voetballen met je idool, dat is toch het mooiste wat er is.’
