Oud Nieuws | 10 september 1984 – „Pieterse, jij gaat vandaag met twee kramen op de hoek. Klink, jij staat vandaag naast De Groot. Heb je één kraam? Dat is dan goed. Blom, jij met twee kramen naast elkaar tegenover Jansen.”
Marktmeester Kok staat zo elke morgen rondom half tien in zijn asblauwe gemeente-uniform met pet op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost de nog overgebleven vrije plaatsen te „verloten”. Als leerlingen om een leraar, die eindelijk belangrijke cijfers gaat oplezen, verdringen zij zich om hem heen. Van een bloenootje leest hij de namen op van degene die volgens „anciënniteit van ingeschreven staan” op dat moment voor de dan beste plaats in aanmerking komt. De marktkooplieden houden nauwgezet bij of de volgorde die Kok gebruikt, ook volgens hun gegevens klopt.
We bevinden ons op het gedeelte van de markt nabij de Mauritskade. Het is het doorgaans minder drukke, bij de kooplieden minder populaire gedeelte, dat ongeveer een uur later start en een uur eerder ophoudt dan de rest van de markt. Blom neemt de hem toegewezen plaats dan ook niet en gokt op een betere plek aan de favoriete zijde bij de Wïjttenbachstraat. Wie van degenen boven hem zijn vandaag niet op komen draven?
Favoriet
Met marktmeester Kok en de nog overgebleven, andere langer ingeschrevenen, rennen wij richting dat deel van de markt, terwijl de anderen met het uitstallen van hun koopwaar een aanvang nemen. Veel kleding, schoenen, maar toch ook wel „snelle groentepartijen” zijn erbij. De plaatsen bij de Wijttenbachstraat en op het al net zo favoriete in het midden van de markt gelegen Dapperplein, waarvoor kooplieden niet zijn komen opdagen, zijn evenwel al snel door hoger geplaatsten ingenomen en Blom gokt mis. „Ik ga naar huis, Kok” roept de bebrilde man, als hij het ziet aankomen. Die dag geen porseleinen beeldjes en speelgoedpoppen op de Dappermarkt.
Gaat hij echt naar huis? vragen wij verbaasd. “Er zijn er wel meer die er vandaag niet meer op kunnen. Dat gebeurt elke dag en op vrijdag en zaterdag zijn het er wel eens twintig”, zegt hij. „Ze kunnen het nog op een andere, minder drukke markt proberen.”
De meeste kooplieden met een vaste plaats staan op dat moment al met hun kraam voor de verkoop klaar. Het oude vrouwtje achter haar uitgebreide groentestal. De oudste ingeschrevene op deze markt, Zwaan met verse vis. De man achter de zeer populaire stal met uitsluitend mintthee, de gordijnenkoning enzovoort.
Opschuiven
Kok legt ons uit, hoe dat precies gaat met die indeling van de 52 losse plaatsen. Naarmate de losse kooplieden langer bij het Centrale Marktwezen staan ingeschreven voor zijn markt, komen zij eerder in aanmerking voor een zogenaamde „voorkeursplaatsenkaart”. Daarna word je „sollicitant” en tenslotte komt het beste: een vaste plaats. „Toevallig vindt er aanstaande maandag weer een herindeling plaats”, vertelt hij. Hetgeen betekent dat zij tijdig aanwezig moeten zijn om één van de, wegens bijvoorbeeld met pensioen gaan van één van de ouderen, opengekomen vaste plaatsen in te nemen. Waardoor allen weer wat plaatsen opschuiven.
Vroeger was overigens juist deze favoriete kant van de markt de slechtst lopende, toen de bewoners van het aan de andere zijde gelegen Kattenburg via de Mauritskade de markt instroomden. Nu de nieuwbouw in de Dapperbuurt praktisch voltooid is, heeft het zwaartepunt zich naar de andere kant verplaatst.
Schaafijs
Na de „verloting” houdt Kok zich in café „De Grote Trek” nog even bereikbaar voor de marktkooplieden, voor het geval er iets is misgegaan. „Die kan hier komen klagen, wanneer hij vindt dat zijn buurman teveel ruimte heeft ingenomen. Ook problemen van winkeliers, die vinden dat de kraam voor hun deur wat al te uitbundig is uitgestald, zodat zijn winkel niet meer te zien is, moet ik oplossen”, vertelt marktmeester Kok.
We bezoeken de markt woensdag en de zondagsmarkt op 9 september is het gesprek van de dag. De Dappermarkt is dan, net als de twee voorgaande jaren, weer voor publiek geopend. De Ondernemers Vereniging Dapperbuurt, waarvan winkeliers en kooplieden lid kunnen worden, kondigt in haar pamflet talloze activiteiten aan, naast de gewone markt. Met name deze keer voor de kinderen.
Ruud Slotboom, samen met zijn broer achter een groentestal is secretaris van deze vereniging. „Met name hebben we deze keer ons op de kinderen gericht”, vertelt hij. „Een springaap hebben we besteld, dat is het grote luchtkussen. Er is van één tot drie een play-back-show, waarbij prijzen te winnen zijn. Er zijn gratis luchtballonnen. Ook hebben we het jaarlijkse standwerkersconcours georganiseerd, met ook weer standwerkers uit het hele land, die allerlei goochelspelletjes en bijvoorbeeld mesjes om rozen te snijden aan de man proberen te praten. Er staat een Turk met een barbecue, een Surinaamse eettent en een Spakenburger met mosselen. Er zijn bloemen te koop, oliebollen en poffertjes. En de vaste kooplieden zijn eruiteraard met al of niet hun doordeweekse spullen.”
Ook de gebroeders Slotboom zijn er, zij het niet met groente. „Je hoopt dat er vooral veel mensen uit de buurt komen. Toch is het wel moeilijker, dit jaar. De gemeente heeft besloten dat dit jaar alle markten tegelijk open mogen zijn. Dit vanwege het feest ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. Andere jaren hadden we allemaal een aparte zondag. Omdat een krante-artikeltje dan ook misschien niet eens meer voldoende is, hebben we als extra reclamestunt vrijdag en zaterdag een zeppelin boven het Ajaxstadion hangen.”
Ook Hans Broekhuis van café „De Nieuwe Stek” heeft commentaar. „Het is inderdaad wel jammer”, zegt hij, „dat ze allemaal open zijn. Je kan je zelf zo toch minder als markt promoten. Je wilt je bekendmaken, juist bij nieuwe mensen. Er zijn in deze buurt veel nieuwe mensen komen wonen, maar lang niet meer zo veel. Het gaat er niet om zondag een grote omzet te maken. Je wilt er juist daarna de profijt van hebben, dat de mensen terugkomen.”
Zijstraat
De heer Klink, van de uitheemse produkten, staat er zondag weliswaar maar betwijfelt of je het verder hoeft te zoeken dan in de directe omgeving van de Dappermarkt. “De mensen gaan toch niet de tram nemen om naar een verdere markt te gaan?”
Zijn stal, in het laatste gedeelte, wordt druk bezocht tegen de tijd dat wij daar weer arriveren. Voor zijn vaste klanten, veel buitenlanders, is hij die dag gemakkelijk te vinden. Dat is wel eens anders. „De marktmeester deelt mij wel eens zo in, dat ik aan één van de zijstraten kom te staan. Dan zie ik dus al mijn vaste klanten, die natuurlijk dan niet links of rechts kijken, recht door de Dapperstraat zoekend voorbij lopen”, vertelt hij. „Dan zet ik wel eens een knechtje neer om ze naar mijn stal de weg te wijzen.”
Tenslotte nog eenmaal Bertus „Zuur”, de voorzitter van de Ondernemersvereniging: „Je doet je best en het wordt natuurlijk heel spannend hoeveel bezoekers we zondag krijgen. De Albert Cuypmarkt blijft hier in de stad natuurlijk nummer één. Daarna zijn wij toch nog altijd – en dat blijven wij ook -één van de betere.”
Bron De Waarheid, Aemilia de Koningh
