Volgend jaar bestaat Studio/K twintig jaar. Sinds 2007 is de bioscoop aan het Timorplein een doorslaand succes. In drie bioscoopzalen zijn wekelijks zo’n honderd filmvoorstellingen te zien, het café-restaurant is een goed bezochte huiskamer voor een zeer gemengd publiek uit de hele buurt. En menig student wordt in Studio/K opgeleid tot bedrijfsleider, pandbeheerder of marketingmedewerker.
Steven van Galen
Wat is het geheim achter het succes van Studio/K? Drie gedreven medewerkers, Kolja Mügge, Eva Rupert en Kenza Abbassi geven letterlijk en figuurlijk een kijkje achter de schermen.
Zevenenvijftig medewerkers houden Studio/K al bijna twintig jaar draaiend. Ze zijn allemaal student; mbo, hbo of universitair. Iedereen die er werkt is automatisch lid van de studentenvereniging Kriterion. Alles wat een bioscoopbedrijf nodig heeft, van marketing tot werken in de spoelkeuken, van bedrijfsleiding tot financiën en HR doen ze helemaal zelf.
Voordat Y-mere het enorme pand verwierf, zat er een technische school in het gebouw. ‘Het idee om er een bioscoop in te vestigen kwam als winnaar van de uitgeschreven tender uit de bus’, legt Eva uit. ‘In de bioscoopzalen werd ooit lesgegeven’, vult Kolja aan. Eva: ‘Ymere rekende nog wel een redelijke huur, sinds het pand enkele jaren geleden in bezit kwam van KRK is de huur verhoogd en waren er aanpassingen nodig om de boel financieel rond te krijgen.
We hebben toen een derde bioscoopzaal gebouwd, in de voormalige feestruimte. Dat zorgde voor extra inkomsten. Afgezien van incidentele subsidies, bijvoorbeeld voor het vervangen de projectoren, zijn we financieel onafhankelijk. We begroten alles op break-even, we zijn non profit-organisatie. Incidenteel krijgen we voor grote investeringen financiële steun of leningen van de Stichting Onderlinge Studenten Steun Kriterion (S.O.S.S. Kriterion).
NSB-theater
De geschiedenis van Studio/K gaat verder terug dan 2007. Die begint in de Roeterstraat, toen de Onderlinge Studenten Steun Kriterion daar in 1945 het voormalige NSB-theater verwierf. Op 6 november 1945 opende filmtheater Kriterion daar de deuren met als doel ‘studenten aan de Amsterdamse Universiteiten in staat te stellen zelf de kosten van hun studie te verdienen’.
Kriterion, Studio/K, de Oppascentrale, de Studenten Pomp Shell Kriterion en het eetcafé Skek.
Studenten kwamen niet alleen bij Kriterion werken om hun studie te bekostigen. Ze leerden er ook op een creatieve manier een onderneming te runnen. Deze formule is tot op de dag van vandaag een succes. In de latere jaren volgden andere activiteiten: de Oppascentrale, de Studenten Pomp Shell Kriterion en het eetcafé Skek. Ook daar houden studenten de boel draaiend en bereiden ze zich op een andere manier dan via studeren, voor op een bestaan in de ‘echte’ samenleving. In 2007 werd Studio/K toegevoegd aan de activiteiten. Het pand werd genoemd naar de voormalige bovenzaal van filmtheater Kriterion aan de Roeterstraat.
Programmering met cultureel-maatschappelijke opdracht
De programmering sluit zo veel mogelijk aan op de ideële doelstellingen vertelt programmeur van de specials Kenza Abbassi. ‘We willen niet al te commercieel programmeren. We stellen onszelf een cultureel-maatschappelijke opdracht. Al houd ik zelf ook van films waarbij je moet huilen,’ voegt ze daar lachend aan toe. ‘Voor de specials op woensdag en op zaterdag doe ik veel onderzoek’, vervolgt ze. ‘In februari / maart is het thema hedonisme. Dan ga ik op zoek naar films die daarbij passen en waarvan de rechten te koop zijn. Een ander thema was Play iy as it lays’, films waarin één gebeurtenis iemands lot bepaalt, een lot dat je onder ogen moet zien en waarnaar de hoofdpersoon zich moet voegen.’
Zoals in alle filmhuizen zijn ook in Studio/K zijn alle voorstellingen gratis met een Cineville-pas.
Teamgeest
Wat opvalt tijdens het gesprek is dat de drie enthousiaste studenten zich helemaal onderdeel voelen van de club. ‘Er is geen hiërarchie’, vertelt Kolja, pandbeheerder. ‘Iedereen verdient het minimumloon van een twintigjarige, wat je ook doet. Het is niet zo dat de een de ander opdrachten geeft. Alles gaat in gezamenlijk overleg. Iedereen die studeert, ouder is dan achttien en Nederlands spreekt, kan in Studio/K komen werken’, vult bestuurslid Eva aan. ‘We zijn met 57 medewerkers, best een grote club mensen, maar we zijn niet anoniem. Iedereen kent elkaar,’ licht bestuurslid Eva toe tijdens de rondleiding door de krochten van het enorme pand, die letterlijk een kijkje achter de schermen biedt.
Samen beslissen
‘Alle beslissingen nemen we samen’, vervolgt Eva. ‘In de vergaderzaal achter het café gaan we voor vergaderingen in een grote kring zitten. Iedereen kan voorstellen doen over elk onderwerp. We stemmen erover, en als er een meerderheid is, dan wordt het uitgevoerd. We bespreken allerlei ideeën: van een daghap voor € 7,50, tot de overstap naar een andere leverancier of het werken met een urenregistratie.’
‘Het fijne van hier werken is dat je ideeën kan bedenken, uitwerken en realiseren,’ vult Kolja aan. Trots laat hij een lamp zien die hij zelf heeft gemaakt voor de zithoek. ‘Het sociale aspect van hier werken is natuurlijk ook belangrijk’, voegt hij eraan toe.
(Nacht)feesten en andere activiteiten
Er zijn, naast de reguliere werkzaamheden, regelmatig (nacht)feesten en andere activiteiten. Daarvoor wordt de vergaderzaal achter het café gebruikt, die soms wordt verhuurd voor privéfeesten. Ook zijn er in het restaurant vaak activiteiten rond een thema. Ter gelegenheid van 750 jaar Amsterdam vond bijvoorbeeld Het ProjeKt plaats, een cultureel festival door de hele stad met een mix van film, muziek, kunst en gezelligheid met een flinke dosis Amsterdam erin. Volgend jaar, bij het twintigjarig bestaan, wordt er ook weer flink uitgepakt, hoe precies weten de drie medewerkers nog niet.
Eat Your Brains Out
Soms staat het pand in het teken van één thema, er zijn geregeld jazzoptredens, talks en andere evenementen. Onlangs vond de derde editie plaats van Eat Your Brains Out, een avond gewijd aan gezond eten. Daarbij werden in het restaurant velerlei vragen over eten beantwoord. Centraal stond de relatie tussen voedsel en het menselijk lichaam, aan de hand van een door de koks opgesteld menu van vijf gangen. Tussen de gerechten door legde Inge van der Wurff, voedingswetenschapper en auteur van ‘Eet jezelf gelukkig’ uit waarom je goed voelen begint bij wat je eet.
Het café fungeert ook als permanente expositieruimte. De kunst aan de muren wisselt tweemaandelijks. De ene keer hangt er fotografisch werk, de ander maand zijn het illustraties of schilderingen. Vaak gaat er een feestelijke en vrij toegankelijke opening aan een nieuwe tentoonstelling vooraf. De expositieruimte is gratis en biedt opkomende kunstenaars een podium.
Succesformule
Het zijn maar een paar voorbeelden van de vele activiteiten die Studio/K tot zo’n bijzondere, bruisende plek maken. Wat is volgens Eva, Kolja en Kenza het geheim achter het succes van Studio/K?
Eva: Studio/K is een leerschool voor iedereen. De leden leren dingen die ze kunnen gebruiken voor een start in het ‘echte volwassen’ leven. Voor de buurt is dit een huiskamer vol interessante programma’s met een lekker gerecht en/of drankje ernaast.
Kolja: Het geheime succes van Studio/K zit hem in datgene wat nooit een geheim had mogen worden: dat non-hiërarchie hoe dan ook zegeviert.
Kenza: Studio/K biedt met haar grootte, warmte en veelzijdigheid vele generaties een plek om te zijn, te leren, fouten te maken en te groeien op een eerlijke, constructieve en non-hiërarchische manier.
Studio/K, Timorplein 62
