Twintig jaar Theater Vrijburcht op IJburg. Een bijzonder gegeven, aangezien het theater al die jaren louter op vrijwilligers heeft gedraaid. Uniek voor Nederland. Vrijwilligers van het eerste uur Maaike Riemersma, Diana Boekestein en Arjen Deuring ontvangen me er gastvrij op een rustige maandagavond, vóór het nieuwe theaterseizoen weer van start gaat.
Henny Reubsaet
Mug met de Gouden Tand
Maaike is één van de drijvende krachten achter het bestaan van het theater geweest. Het wooncomplex Vrijburcht is gestart als CPO, een Collectief Particuliere Opdracht. De woongroep wilde daar ook een theater bij om MUG met de Gouden Tand een werkplek te kunnen geven. Architect Hein de Haan heeft volgens deze wens het gehele complex ontworpen.
Uiteindelijk heeft de theatergroep zich teruggetrokken, maar enkele medebewoners hadden gelukkig wel dezelfde visie als Maaike: het theater moest toch geëxploiteerd worden, voor de buurt, laagdrempelig en betaalbaar. Met haar medestanders is ze toen bij andere kleine theaters zoals het Polanentheater, het Pleintheater en Wesopa gaan kijken hoe die gerund werden. Maar er waren wel verschillen, vertelt ze. ‘Wij beschikten alleen over vrijwilligers en geen professionals. En ons theatertje had ook wat beperkingen, wat de professionele groep heel bezwaarlijk vond. Zo is het podium maar 7 bij 7 meter groot, zijn er geen coulissen en is het een inpandig zaaltje op eenhoog. Het publiek zit soms dicht op elkaar vanwege de brandweerverordeningen. Om er te komen moet je door het restaurant lopen of over het terras. En bij voorstellingen moet er altijd voor gewaakt worden dat het qua geluid geen overlast oplevert voor de buren. ‘
Prachtig uitzicht
‘Maar het prachtige uitzicht op het water is juist een voordeel gebleken’. Arjan vult het verhaal van Maaike op positieve wijze aan. ‘Theatermakers kunnen daar gebruik van maken en voor het publiek is het ook genieten; er valt altijd veel te zien.’ ‘We zijn eigenlijk een klein BIM-huisje op IJburg’, gaat Diana verder. Ook zij prijst het ontwerp en het uitzicht. En het feit dat er een logeerkamer bij hoort, zodat ze ook regelmatig ‘artists in residence’ kunnen uitnodigen.
Voor Diana en Arjen was het een geluk dat de hele theatergroep zich terugtrok. Ze woonden in Oost met twee kleine kinderen, maar wilden graag wat meer ruimte. ‘We konden toen hier in Vrijburcht kiezen uit maar liefst acht woningen’, lacht ze. Meteen vanaf het begin zijn ze vrijwilliger bij het theater geworden. Arjen ging een cursus volgen om achter de knoppen te kunnen zitten als technicus. Samen met medetechnicus Bert is hij degene die al twintig jaar lang de meeste voorstellingen bijwoont, omdat techniek nu eenmaal onmisbaar is. ‘Maar de film die Theater Vrijburcht elke vrijdagavond draait, wordt georganiseerd door een ander groepje vrijwilligers’, haast hij zich om te zeggen. Alsof hij wil benadrukken dat het met zijn inzet wel meevalt. Terwijl hij zijn vrijwilligerswerk al die jaren doet naast een fulltimebaan.
Programmering
Voor de komst van haar dochter was Maaike theaterdramaturg en met deze achtergrond werd ze als vanzelf verantwoordelijk voor de programmering. Ook zij toont zich bescheiden als ze zegt dat er gelukkig meerdere programmeurs zijn. ‘Iedereen mag met ideeën voor een voorstelling komen. Maar veel komt wel op mij neer, ja. We krijgen wel een beetje subsidie, maar daar kunnen we niet onze vaste lasten van betalen. In de beginjaren programmeerde ik via uitkoop, zoals dat heet. Dan kreeg het gezelschap betaald, ongeacht de hoeveelheid bezoekers die het trok. Nu verhuren we de zaal meestal aan de mensen die gaan optreden. Dan is de recette voor hen en lopen wij minder financieel risico. Dan proberen ze zelf zoveel mogelijk publiek mee te nemen.’
Elke zaterdagavond is er muziek of dans en een keer per maand op zondag is er een kindervoorstelling. Op vrijdagavonden wordt er dus een film gedraaid. En verder verhuren we de zaal. Er zijn hier yogalessen, chi gong, de muziekschool en het Amsterdams Jeugdtheater maakt gebruik van onze zaal. IJburg Doe je Mee organiseert één zondagmiddag per maand een film, muziek of theater. We hebben zelfs weer flamenco-optredens in huis, terwijl dat eerst overlast voor de buren opleverde. Na goed wederzijds overleg plaatsen we nu een verhoging op een tapijt en kan er daarop gedanst worden.’
Vrijwilligersbeleid
Het theater draait momenteel op zo’n dertig vrijwilligers. Daar zijn ook mensen bij die niet op IJburg wonen. Elke maand maakt Diana een schema waarop mensen zichzelf kunnen inplannen. ‘Dat ging in de beginjaren natuurlijk anders. Toen hadden we veel vergaderingen om alles te kunnen plannen. Nu het meeste online gebeurt, houden we twee keer per jaar contact met de groep vrijwilligers door een etentje en een borrel. De totale vrijblijvendheid van inschrijven heb ik een beetje losgelaten toen ik merkte dat niet veel mensen een kindervoorstelling op zondag wilden draaien. Nu zijn ze verplicht om één keer per jaar op zondagochtend of zondagmiddag de kaartjes te controleren’. ‘Dat terwijl juist kindervoorstellingen zo geweldig zijn’. Maaike straalt als ze dat zegt; elke voorstelling geniet ze opnieuw van de professionaliteit en creativiteit van de makers van kindertheater.
Vrijburcht viert 20-jarig bestaan
In de afgelopen jaren is het theater een vaste waarde in de buurt geworden en heeft het voor veel verbinding gezorgd onder de bewoners van IJburg. Het vrijwilligersteam probeert dat ook weer bij de viering van het 20-jarig bestaan te bewerkstelligen. De feestvlaggen worden samen met bewoners op de brug gezet, alle vrijwilligers gaan gezamenlijk eten en vooral de kinderen (en dus ook hun ouders) worden getrakteerd. Op zaterdag 26 september is er een gratis kindervoorstelling, en zondag 27 september mogen ze vogelhoofdtooien maken. Om vervolgens in een vrolijke muzikale parade de hele buurt door te lopen. IJburgers zullen die zondag feestelijk gaan ervaren dat ze over de luxe van een eigen theater beschikken.
Als ik tot slot van het gesprek vraag wat lezers van oost-online vooral over theater Vrijburcht moeten weten, heeft Maaike als eerste een antwoord paraat. ‘Schrijf maar op dat we behalve klein en bijzonder ook het liefste theater zijn dat er bestaat. We staan altijd open voor nieuw talent en bieden ook een podium aan try-outs. Zo zijn we zowel een broedplaats als een talententent. En als bewoners van het complex zijn we natuurlijk als vanzelf allemaal gastheer en gastvrouw voor onze bezoekers en proberen we hen de mooist mogelijke ervaring te geven.’
Check www.theatervrijburcht.nl
