De bruine kroeg komt op de Nederlandse lijst voor immaterieel erfgoed. Dat maakte PvdA-raadslid Lian Heinhuis uit Oost vrijdag bekend in Café Kockelmann. Daarmee krijgt een van de meest karakteristieke ontmoetingsplekken van Nederland een officiële culturele status.

Arie Martijn Schenk

D

e erkenning volgt op een initiatief uit 2023 van Heinhuis, die in de Amsterdamse gemeenteraad het voorstel ‘Bescherm de bruine kroeg’ indiende. Dat plan kreeg destijds brede steun van links tot rechts. Onderdeel van het voorstel vormde een aanvraag om de bruine kroeg op te nemen in de Nationale Inventaris Immaterieel Erfgoed, net zoals eerder gebeurde met onder meer Pride Amsterdam en het Brabants worstenbroodje.

Het initiatief vond al snel navolging in andere steden, waaronder Utrecht, Rotterdam, Groningen, Den Haag en Tilburg. Daarmee groeide het behoud van de bruine kroeg uit tot een landelijk thema.

‘Dat mijn voorstel zoveel bijval kreeg uit het hele land verbaast me niet’, zegt Heinhuis. ‘De bruine kroeg bestaat al eeuwenlang en brengt mensen uit alle lagen van de samenleving samen. Het zijn plekken met een unieke, authentieke sfeer – vaak een soort tweede huiskamer voor vaste gasten. Het zou zonde zijn als deze plekken, die zo sterk verbonden zijn met de ziel van onze steden en dorpen, verdwijnen.’

Aanvraag door kroegeigenaren en erfgoedspecialisten
Na het voorstel uit Amsterdam diende een brede groep kroegeigenaren, liefhebbers en erfgoedspecialisten een aanvraag in bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland, dat de Nationale Inventaris coördineert in samenwerking met UNESCO.

Die aanvraag kreeg inmiddels goedkeuring, waardoor de bruine kroeg officieel de status van immaterieel erfgoed krijgt. Ook café-eigenaren reageren enthousiast. Johannes Bulthuis, uitbater van De Drie Fleschjes, noemt het: ‘Fantastisch nieuws en ik moet eigenlijk de naam van onze cocktail van de maand – nu Het Goede Nieuws – aanpassen naar Het Super Goede Nieuws.’

Mirella de Vries, eigenaar van Café Bouwman, Eddy Bar en Café van Wou, reageert eveneens positief. ‘Wat een fijn nieuws! De bruine kroegen horen in Amsterdam en laten zien hoelang de stad al bestaat. Ze zijn belangrijk voor het straatbeeld, voor bewoners én voor toeristen.’

‘Meer dan nostalgie’
In januari vertelde Heinhuis tegen oost-online al over haar inzet voor het behoud van deze cafés. Volgens haar draait het niet om nostalgie, maar om de rol die de bruine kroeg speelt in het sociale leven van de stad. De stad raakt steeds meer in de uitverkoop’, zei ze toen.

Authentieke ondernemers verdwijnen volgens haar uit het straatbeeld, terwijl nieuwe concepten de plek innemen van traditionele cafés. ‘Hippe juicebars kennen we inmiddels genoeg. De bruine kroeg staat voor de ziel van de buurt.’

Volgens Heinhuis vormen zulke cafés ontmoetingsplekken waar buurtbewoners elkaar kennen en waar jong en oud elkaar treffen. ‘Zulke plekken maken Amsterdam aantrekkelijk.’

Het behoud van dat soort cafés mag volgens haar niet afhangen van toeval of van een individuele eigenaar. Als voorbeeld noemde ze café Ruk & Pluk aan de Linnaeusstraat, waar een nieuwe eigenaar het interieur intact liet. ‘Dat pakt nu toevallig goed uit, maar als iemand andere plannen heeft, raak je het voor altijd kwijt.’

Volgende stap: UNESCO
De erkenning vormt volgens Heinhuis een eerste belangrijke stap. Naast de symbolische waarde stimuleert de status gemeenten om bruine kroegen en lokale ondernemers nadrukkelijker te betrekken bij beslissingen over stedelijke ontwikkeling.

‘Ik ben trots dat de bruine kroeg deze bijzondere erkenning krijgt’, zegt ze. ‘Hopelijk draagt dit bij aan het behoud van deze unieke ontmoetingsplekken door heel Nederland.’

De volgende stap zou volgens haar kunnen liggen op internationaal niveau. ‘We kunnen nu ook kijken naar een nominatie voor de UNESCO-lijst. Die kans vergroten we door te laten zien hoe breed de liefde voor de bruine kroeg in Nederland wordt gedragen.’