Elke twee weken staat op de parkeerplaats achter het voormalige Tropenmuseum aan het begin van de Linnaeusstraat een half uur lang een vrachtautootje. De laadklep is open en ervoor staan groene kratten opgestapeld. Er komen mensen op af met grote lege tassen. Die laten iets op hun telefoon zien en gaan dan met een of twee volle tassen weer weg. Als je dat ziet, heb je Veggiebox gespot. Tijd om eens nader kennis te maken.

Anne-Mariken Raukema

Stijn Dirkson is samen met telerszoon Julian Hermus de initiatiefnemer. ‘In de zomer van 2023 realiseerden we ons dat er veel producten van Julians vader, die een biologische boerderij in Middenmeer heeft, moesten doordraaien en dus weggegooid. Gewoon, omdat de aardappels, wortels en uien niet voldeden aan de juiste maat. Te groot, te klein of krom. Dat wil Albert Heijn niet in de winkel hebben.’

Veggiebox in twee soorten
Veggiebox is een tweeënhalf jaar oud initiatief dat ervoor zorgt dat groenten en fruit van lokale telers, boeren en van supermarkten niet verspild wordt, maar aanbiedt aan nieuwe klanten.  Op deze manier wordt voorkomen dat elke week tonnen met goed voedsel wordt gered van verspilling. Klein en lokaal, in de Wieringermeerpolder begonnen, is de Veggiebox inmiddels in bijna heel Nederland beschikbaar. ‘Van Groningen tot Rotterdam. Van Amsterdam tot Nijmegen.’ Nog niet in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg, vanwege de fysieke transportafstand.

Er zijn twee soorten kratten: met groenten en fruit. De winkelwaarde bedraagt 25 euro (groente of fruit) of 30 euro (mix van groenten en fruit) voor de Veggiebox betaal je 9,99 euro. Omdat de gemeente Amsterdam voorstander is van gezonde voeding en dat stimuleert, is er een regeling voor Stadspashouders. Zij betalen slechts 3,50 euro voor een grote krat. De gemeente betaalt een deel van het verschil, Veggiebox neemt ook een deel voor haar rekening.

Nieuw zijn de mini’s – kleine kratjes ter aanvulling of om iets uit te proberen. Zo zijn er mini’s met avocado’s, mandarijnen, mango’s, zoete aardappelen, maar ook met smaakmakers en om thee te zetten. Die kleintjes kosten 5,99 euro per stuk.

Inmiddels is de Veggiebox in veertig steden beschikbaar, en zijn er zo’n zeventig uitgiftepunten. In de grote steden twee of meer, met Amsterdam als absolute topper met maar liefst dertien afhaallocaties. Behalve de Linnaeusstraat, staan ze ook op Kattenburg en bij sportpark Drieburg, en in alle andere stadsdelen en Weesp.

Exotisch fruit
Dat Veggiebox sneller aanslaat in stedelijke gebieden is voor Stijn Dirkson geen verrassing. ‘Mensen in grote steden zijn zich meer bewust van wat ze eten en waar dat vandaan komt en de impact in daarom groter.’ En, fruit is tegenwoordig gewoon erg duur. Er is relatief weinig overschot aan fruit van Nederlandse telers, dus appels en peren vind je niet vaak in de krat. Sinaasappels, meloenen, pomelo’s, ananassen, passievruchten en mandarijnen juist wel.

Dirkson: ‘Op maandag komen tien pallets exotisch fruit binnen, aan het eind van de week blijken er dan een of twee niet verkocht. Maar op maandag staan er weer tien klaar. Dat levert uiteindelijk een berg op en wij willen voorkomen dat dit wordt verspild.’

Dezelfde producten, ander formaat
Veel telers hebben een contract met grote supermarktketens en de verplichting om daar onder strikte voorwaarden – tijdstip, aantal, omvang – aan te leveren. Dirkson: ‘We kennen een paprikateler in Heerhugowaard die voor Albert Heijn paprika’s teelt. Die moeten een bepaald gewicht hebben, omdat ze per stuk (en geseald) worden verkocht. Dus ze mogen niet te klein, maar ook niet te groot zijn. Alles wat niet wordt geleverd aan deze grootgrutter, komt in de Veggiebox. Het zijn dezelfde producten, alleen een ander formaat. Of krom, zoals de komkommer of wortel.’ Hij legt uit dat de marges op groenten en fruit erg klein zijn en dat Veggiebox de telers ook gewoon betaalt.

Enorme groei aantal klanten 
In januari 2024 zat er ineens een niet echt verklaarbare, maar enorme groei in het aantal klanten. ‘We begonnen die maand met driehonderd en twee weken later hadden we tweeduizend boxen per week te verwerken’, aldus Stijn Dirkson. Dat betekende uitbreiding van het personeelsbestand van drie, vier vaste krachten (waaronder Stijn en Julian zelf) met vier pakkers op oproepbasis. Met name in Amsterdam steeg toen het aantal bestellingen. Daarnaast kwamen er scholen en bedrijven die een fruitpakket wilden voor hun leerlingen en medewerkers.

De V van Veggiebox
‘Begin december kwam een ouder echtpaar hun boxen ophalen en ze hadden voor ons allemaal een chocoladeletter mee. De V van Veggiebox. Dat vonden we zo aardig!’. Maar echt ontroerd werden ze van de moeder met twee jonge kinderen die vertelde dat ze dankzij de Stadspas en Veggiebox nu weer elke dag haar kinderen fruit mee naar school kon geven. ‘Daarmee hoorden ze er weer bij. We vonden het zo goed dat ze dat gewoon vertelde.’

Over tien jaar
Als het aan Dirkson ligt, is Veggiebox in 2036 verder uitgegroeid. Er worden steeds kleine, maar essentiële stappen gezet om aan de ene kant de (niet kleiner wordende) verspilling te beperken en aan de andere kant de (ook niet kleiner wordende) groep mensen die behoefte hebben aan goede en betaalbare producten te combineren. Voeg daaraan toe het groter wordende bewustzijn en de toekomst gloort.

Op kortere termijn adviseert Stijn om op 18 maart progressief te stemmen. Want de actie met de Stadspas is afhankelijk van de kleur van de gemeenteraad. ‘Links en groen is voorstander van een gezonde stad, rechts en blauw veel minder.’

Eigen ervaring
Zelf ben ik al ruim anderhalf jaar klant en haal elke vier weken twee kratten (een groente en een fruit) op. Dat betekent elke keer weer uitkijken naar de verrassing die je thuis sorteert. Je wordt creatief met het verwerken van kilo’s wortels, want twee weken peen eten is niet fijn en weinig gevarieerd. Zo leg ik veel in zuur, waarmee je eindeloos kunt variëren. Heb ontdekt dat je van kilo’s mandarijnen heerlijke marmelade kunt maken, ja, met schil en al. Internet leerde me wat je kunt doen met de ugli en de pomelo. Die laatste heb ik verwerkt tot jam en van de schillen maakte ik sukade. Die gaat weer in krentenbrood en cakes. Het gaat allemaal op, ik gooi niks weg. Heb alleen vrijwel altijd een tekort aan lege potjes…

Check  www.veggiebox.nl