‘Twee linkerhanden? Dan heb je ze gewoon onvoldoende gebruikt’

De sporen van wat ooit een van de rafelranden van de stad was, zijn nog te zien, als je goed kijkt. De Openbare Werkplaats Amsterdam zit al dertien jaar aan de Cruquiusweg. Voor de loodsen ligt nog een veldje braak, maar dat is binnenkort ook geschiedenis. Net als de rest van de doodlopende weg op het meest zuidelijk gelegen eiland worden hier nog twee kolossale woontorens van 21 meter hoog gebouwd. oost-online.nl nam poolshoogte.

Anne-Mariken Raukema

‘Tja, we zijn dan onze parkeerplaatsen langs onze oprit kwijt’, mijmert Stijn van den Ende. Maar dat is het enige niet-positieve wat uit zijn mond komt. Met zijn compagnon Remco van der Vecht runt hij de Openbare Werkplaats Amsterdam. ‘Remco’s vader had hier vroeger al een meubelmakerij, waar ’s avonds en in het weekend medewerkers en vrienden in de werkplaats voor zichzelf kwamen klussen. In 2012 heeft Remco mij erbij gevraagd om zijn plan verder uit te werken.

Ik kom oorspronkelijk uit de bouw en ben na tien jaar een opleiding maatschappelijke dienstverlening gaan doen en heb toen verschillende banen als maatschappelijk werker gehad en de laatste vier jaar als straathoekwerker in Amsterdam. Maar ik liep vast in dat trage niet goed functionerende systeem. Nu in mijn eigen bedrijf kan ik zelf bepalen wat zinvol is en wat niet, heerlijk!’

Voorbeeld in Groningen
Remco was veertien jaar geleden Stadswerkplaats Groningen tegengekomen en omdat goed kopiëren beter is dan slecht bedenken, reisden beide mannen naar Groningen, waar in ‘stad’ al 25 jaar een (gesubsidieerde) stadswerkplaats goed functioneerde. Dat concept hebben de twee deels overgenomen en commercieel, dus zonder subsidie, opgezet. Intussen is het – in navolging van Amsterdam – ook in Den Haag succesvol geïmplementeerd. ‘Een van de Groningse docenten heeft hier nog tien jaar lesgegeven, gewoon omdat hij dat leuk vond’, aldus Van den Ende.

Sociaal en commercieel
Voor speciale doelgroepen worden regelmatig speciale cursussen en workshops ontwikkeld en verzorgd. ‘Voor de Regenbooggroep hebben we meerdere bijeenkomsten van tweeënhalf uur georganiseerd waarin werd geleerd hoe laminaat te leggen. Maar ook over het sauzen van muren en eenvoudige timmerwerkzaamheden.’ Bedrijven vragen ook workshops of cursussen op maat aan. Recentelijk nog toen een offshore bedrijf de lasvaardigheid van een groep medewerkers wilde verbeteren. Of de gemeenste die de vakbekwaamheid van hun conciërges wilde vergroten. Voor de vrijwilligers van de repaircafé’s en anderen organiseren we ook workshops om hun kennis van elektronica te vergroten. Het mooie als ondernemer is, dat je zelf de prijs kunt bepalen. Dus voor een organisatie als Greenpeace, die binnenkort voor meerdere medewerkers een lastraining komt volgen hanteren we een andere prijs dan voor een commercieel bedrijf.

Maar we doen ook leuke bedrijfsuitjes zoals een zeepkisten challenge of bloemschikken met metaal. Dan ga je van restanten ijzer zelf bloemen in elkaar lassen. En vergeet de vrijgezellenfeestjes niet. Nee, niet alleen voor mannen, ook groepen vrouwen komen hier om te leren hoe je een krukje maakt of glas-in-lood zet. ‘De verhouding mannen/vrouwen is nu ongeveer 65/35 bij de cursussen’, aldus Stijn van den Ende. ‘Het aantal deelnemende vrouwen is de afgelopen dertien jaar gegroeid. Naast wij twee als eigenaren, werken nog vijf mensen voor ons als werkplaatschef: twee mannen en drie vrouwen. En die vrouwen doen niet de administratie of de schoonmaak!

Nauwelijks verloop
Heel anders dan in tal van andere organisaties is er bij de openbare werkplaats  nauwelijks verloop in personeel. Van den Ende: ‘We hebben zo’n veertig freelance docenten. De meesten werken hier al vrij lang, er is nauwelijks verloop. Sommigen, die hier jaren geleden zijn begonnen met een cursus, zijn nu docent en zelfs werkplaatschef. Niet zelden zijn het mensen met een zittend beroep die de hele dag in hun hoofd zaten: psychologen, sociologen en andere academici. Die willen wel eens met hun handen werken.

 Twee linkerhanden? Kom nou!
‘Wie hier komt, is vanzelf al gemotiveerd om iets te leren. Je schrijft je in, betaalt ervoor en hups, aan de slag. Of er echt onhandige mensen zijn? Nee, ik geloof niet in twee linkerhanden. Als je dat over jezelf of – erger nog – over iemand anders zegt, zijn die twee handen gewoon nog niet vaak genoeg gebruikt. Ook al ben je al dik volwassen, je kunt het altijd nog leren.’ Zo zien ze heel tevreden cursisten vertrekken. Bijvoorbeeld die de basiscursus meubel maken hebben gevolgd. Van den Ende: ‘Ze krijgen drie planken en gaan met een zelfgemaakt krukje naar huis. Of bij ambachtelijk meubel maken beginnen ze met een balk en eindigen met een krukje en ondertussen hebben ze leren werken met alle grote machines en meerdere verbindingen geleerd. En de exemplaren die er staan zien er heel professioneel uit.

Het milieu
Natuurlijk is ook de werkplaats gehouden aan omgevings- en milieuwetgeving en -regels. Zo is er een stankdichte verfkast, zijn de meest geluidsoverlast gevende machines in de werkplaats aangepast of vervangen en is ook de vandiktebank (what’s in a name?) in de houtwerkplaats ingeruild voor een machine met een as met kleine mesjes die veel minder herrie maakt. Alle machines en gereedschappen zijn gekeurd en voldoen aan de veiligheidseisen. Twee keer per jaar wordt een docentenavond georganiseerd. ‘Van den Ende: ‘Een keer gaan we gezellig barbecueën en de andere keer gaan we eten en nemen we een onderwerp door dat interessant is voor de docenten welke ongelukken en ongelukjes kunnen er gebeuren en wat dan te doen. Of hoe maken we de cursussen nog leuker.’

Blijft de openbare werkplaats?
‘We zitten hier voorlopig goed. We zijn wel bezig met nieuwbouwplannen, maar dat is nog niet zo eenvoudig in een stad als Amsterdam. We dromen wel van een mooie, grote, nieuwe locatie in de stad. Jammer voor Oost, maar onze voorkeur gaat dan wel uit naar Noord. In dat stadsdeel lijken ze meer ruimte te hebben om beter om te gaan met ondernemers en beschikbare ruimte. Bij de NDSM-werf of het Hamerstraatkwartier zou super zijn. Maar dat is toekomstmuziek. Kom, we gaan weer wat doen.’

Check www.openbarewerkplaats.nl