Het vervolg van de wandeling langs de oostelijke oever van de Amstel, We wandelen van nieuw naar oud, dus van zuid naar noord. Omdat er zoveel is te zien, hebben we het verhaal in twee delen opgesplitst. Nu vervolgen we onze route en duiken vanaf het Waterlooplein hartje centrum in.
Tekst en beeld Goos van der Sijde
De brug in de Sarphatistraat heet Hogesluis, maar het is geen sluis. In Amsterdam kregen bruggen zonder beweegbare brugdelen vaker de naam ‘sluis’. De oorspronkelijke brug stamt uit 1662 en verbond de stadswallen aan weerszijden van de rivier. De brug kreeg dezelfde hoogte als de wallen, zo’n 6 meter hoog! Later is de brug verlaagd en diverse keren vervangen of vernieuwd. Ook kwamen er beweegbare brugdelen en tramrails. Hoe dan ook, de Hoge Sluis is een oeververbinding die al zo’n 360 jaar bestaat.
Even verderop staat het beroemde Theater Carré uit 1887 tegenover de Amstelsluizen en dat zijn wel degelijk echte sluizen, hoewel die nu meestal open staan. Toen de Amstel (voor de aanleg van de Oranjesluizen in het IJ) nog een getijdenrivier was, waren sluizen in de Amstel belangrijk voor verversing van het grachtenwater en beheersing van de waterstand.
Van alle bruggen is de Magere Brug met de dubbele ophaal misschien wel de meest beroemde, zeker bij toeristen. Deze brug heeft vele voorlopers gehad. Rond 1700 werd de eerste brug gebouwd. De huidige brug met dubbele ophaal stamt uit 1931, maar grijpt wel terug op ontwerpen die daarvoor zijn uitgevoerd. Grappig is dat we even later lopen over een andere dubbele ophaalbrug: de Walter Süskindbrug die ons over de Nieuwe Herengracht voert vlakbij het H’ART Museum. Alhoewel de brug een antiek uiterlijk heeft, is de onderbouw uit 1972 en de bovenbouw uit 2022. En zo komen we steeds dichter bij hartje centrum.
Bij het Waterlooplein ligt de monumentale Blauwbrug uit 1883. De brug is onder meer bekend van het boek De Slag om de Blauwbrug van A.F.Th. Van der Heijden. Op de inhuldigingsdag van Beatrix als koningin (30 april 1980) vond hier een treffen plaats tussen krakers en de ME in het kader van de actie ‘Geen woning geen kroning’.
De bouw van stadhuis en opera op het Waterlooplein – de Stopera – was destijds zeer omstreden; het complex werd in 1986 geopend. We wandelen om het stadhuis heen en slaan linksaf bij het beeld van de beroemde filosoof en vrijdenker Spinoza. De sokkel blijkt een prima zitplaats te zijn voor toeristen die mijmeren, iets doen op hun telefoon of uitkijken over de Zwanenburgwal en de Amstel. De spreuk ‘Het doel van de staat is de vrijheid’ op de sokkel wordt een beetje toegedekt, maar men zit hier in alle vrijheid te genieten van een mooi dagje Amsterdam. Doel bereikt, zeg maar.
We maken een ommetje via de Staalkade, na de Staalmeestersbrug slaan we linksaf en komen op het ‘s-Gravelandseveer. De naam verwijst naar beurtschepen die voeren naar ‘s-Graveland in het Gooi, waar Amsterdamse regentenfamilies hun buitenverblijven hadden. Voor ons geen onbekend terrein, want we bezoeken die buitenplaatsen regelmatig voor een mooie wandeling.
Via de Aluminiumbrug (deze brug kreeg in de jaren 50 van de vorige eeuw een brugdek van aluminium) slaan we linksaf de Nieuwe Doelenstraat in, waar een moderne gevel met alleen maar letters de aandacht trekt. Het is een nieuw gebouw dat onderdeel is van de nieuwe universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam. De tekst is ontleend aan een gedicht van Martinus Nijhoff ‘Awater’ met het adagium ‘Lees maar, er staat niet wat er staat’. Het ontwerp is van typograaf Erik van Blokland. Het gevelscherm in brons is opgebouwd uit zes schriften en 24 talen. Het zou moeten overeenkomen met het aanbod aan taalstudies van de faculteit letterkunde van de UvA, maar of dat met de bezuinigingen ook de komende studiejaren nog het geval is?
Via de Oude Turfmarkt lopen we langs het wetenschapsmuseum Allard Pierson richting Rokin en de Dam. De Beurs van Berlage ligt eigenlijk midden in de Amstel, en dat kun je goed zien, omdat vanaf de Oudebrugsteeg ten noorden van de beurs het natte Damrak (in feite de Amstel) weer tevoorschijn komt.
Hier bevond zich vroeger de eerste brug van Amsterdam. Deze Oude Brug verbond de Warmoesstraat (de oude zijde) met de Nieuwendijk (de nieuwe zijde) net als nu de gelijknamige steeg. Even verderop aan de Oudebrugsteeg staat het Accijnshuis uit 1638. Hier werden invoerrechten betaald op handelswaar als graan, bier, turf en kolen.
We slaan rechtsaf naar de Warmoesstraat en lopen even verderop linksaf de Enge Kerksteeg in. En dan doemt voor ons het oudste gebouw van Amsterdam op: de Oude Kerk, in 1306 gewijd aan Sint-Nicolaas, bisschop van Myra. Deze heilige was onder meer de patroon van de zeelieden en werd vooral in havensteden vereerd. De kerk is in de loop van de eeuwen langzaam uitgebreid van een kapel tot de grote hallenkerk die het nu is. We waren daar al lang niet meer geweest, maar wat is het toch een mooie ruimte.
Tegenwoordig is er kunst te zien, geen grote publiekstentoonstellingen, maar meer thematische kunstuitingen die vaak refereren aan een actueel maatschappelijk thema. Tot en met 9 november 2025 is dat ‘Bottari – textielbundels met een reisverhaal’ van de Koreaanse kunstenaar Kimsooja. De bundels zijn geïnspireerd op Koreaanse wikkeldoeken, een manier om kleding en spullen tijdens reizen te vervoeren. De bottari in de Oude Kerk zijn gevuld met kleding die is gedoneerd door Amsterdammers uit allerlei culturen. Ze symboliseren het karakter van de stad als aankomst- en vertrekplek, gevormd door invloeden van over de hele wereld. Verder bekleedde Kimsooja de 44.000 ruitjes van de metershoge ramen van de Oude Kerk met transparant folie dat het zonlicht in regenboogkleuren breekt. De kerkruimte, de bottari’s en het gebroken licht weerspiegelen de veelkleurigheid van de stad Amsterdam.
Via de Wallen, de Chinese buurt met de He Hua Tempel (Lotusbloemtempel) en het laatste stuk Zeedijk lopen we naar het CS waar je tram, bus of metro kunt nemen om weer huiswaarts te keren. We kijken nog even om naar de grote katholieke Sint-Nicolaaskerk uit 1887 (architect Bleijs) die haar naam heeft overgenomen van de Oude Kerk. De Oude Kerk werd na de Alteratie (1578) immers protestants. De huidige Nicolaaskerk aan de Prins Hendrikkade is in 2012 verheven tot basiliek. Begin 2025 is de Basiliek van de Heilige Nicolaas door Paus Franciscus zelfs verheven tot co-kathedraal van het Bisdom Haarlem-Amsterdam. Dit betekent dat deze basiliek nu een bisschopszetel heeft. Architectuur en interieur van deze monumentale kerk zijn een bezoek zeker waard. Maar dat bewaren we voor een andere keer.
Lengte wandeling totaal ongeveer 7,5 kilometer.
Openbaar vervoer
Start route Metrostation Spaklerweg
Einde route Centraal Station
Horeca
Er is natuurlijk bijzonder veel keuze aan horeca op deze route. Wij genoten van koffie met taart bij de Ysbreeker aan de Weesperzijde
Ga naar de eerste etappe van deze wandeling
Meer oostommetjes
