De meeste ondernemers uit Oost die ik voor deze rubriek heb ik geïnterviewd, werken voornamelijk voor de lokale markt. De ambities van Chris Engelsman (1974) reiken veel verder. Samen met compagnon Elmer van Buuren werkt hij sinds 2020 aan een Europees Netwerk van Nachttreinen.
Fokko Kuik interviewt bekende en minder bekende, oude en nieuwe ondernemers in Oost.
Ik ken de in de Watergraafsmeer wonende Chris uit een vorig leven, waarin hij voor de
Vervoerregio Amsterdam en ik voor de gemeente Amsterdam werkte aan regionale
mobiliteitsopgaven. In 2019 verwierf Chris enige landelijke bekendheid door met een
nachtelijke ‘Jazztrein’ naar Berlijn te reizen’ (jazznightexpress.nl). Als gevolg van de Coronapandemie bleef dit bij een eenmalige event, maar het vormde wel
het zaadje voor de European Sleeper, zijn huidige onderneming.
Hoewel hij net als zovelen rond zijn vijftiende absoluut niet wist wat hij later wilde worden zat de liefde voor treinreizen er al vroeg in. Ook toen hij civiele techniek in Delft studeerde zag hij dat treinreizen louter als hobby. Wel ergerde hij zich in toenemende mate aan de afbraak van en de slechte informatie over internationale (nacht-)treinen dat hij er in 2016 een website over opzette.
Toen alleen lobbyen niet bleek te werken besloot hij zelf iets te gaan organiseren in de vorm van die Jazztrein naar Berlijn. Bij de organisatie daarvan kwam hij er achter hoe ingewikkeld het is om over landsgrenzen heen treinen te laten rijden. Hij deed er veel ervaring mee op en kwam in contact met interessante mensen die er ook wel wat mee wilden. Dat leidde in 2020 tot het besluit om samen met Elmer, die hij zo ook had leren kennen, een coöperatieve onderneming te starten: ‘we gaan het gewoon doen!, zeiden we tegen elkaar’.
Het duurde nog tot 2023 dat de eerste nachttrein van Brussel via Amsterdam naar Berlijn ging rijden. Inmiddels rijdt deze trein drie keer per week en dan ook door naar Praag. Het lastigste blijkt steeds het vinden van voldoende geschikte rijtuigen. European Sleeper werkt met gehuurde opgeknapte rijtuigen waarmee Europese spoorwegmaatschappijen vroeger zelf nachtpassagiers vervoerden.
Inmiddels werken er twintig mensen bij het bedrijf, ‘vrijwel allemaal met een passie voor treinreizen’. Dat laatste geldt ook voor de meeste investeerders/aandeelhouders die het bedrijf financieel mogelijk maakten. ‘Er zijn best veel mensen die om redenen van het milieu, het gemak en/of om nostalgische redenen sympathiek staan tegenover dit alternatief voor het reizen per vliegtuig of met de auto’. Dit blijken ook de reden te zijn van veel passagiers die gebruik maken van hun treinproduct. Inmiddels zijn dat er al zo’n 200.000 geweest. Veel genoemd wordt ook het samen reizen met de eigen familie, vrienden of collega’s in zo’n knusse slaapcoupe.
Hoewel het bedrijf nog niet winstgevend is, gaat dat hopelijk in 2026 wel gebeuren. ‘Het zou daarbij enorm helpen als er ook nieuwe bestemmingen, zoals Barcelona en Milaan in het aanbod kunnen worden opgenomen’ vertelt Chris, ‘want dan ga je schaalvoordelen boeken’.
Zijn leven als ondernemer ziet er wel totaal anders uit dan zijn vorige leven in dienst van een overheidsorganisatie. In 2022 nam Chris definitief afscheid van de Vervoerregio, na het eerst nog een paar jaar gecombineerd te hebben. ‘Het is veel hectischer, er zijn altijd wel brandjes te blussen’. Soms heb je nachtdienst en moet je ook ’s nachts bereikbaar zijn als er iets mis gaat. Eén keer was dat best heftig, maar van dat soort momenten leer je het meest’ vertelt Chris lachend.
‘Hoewel je er eigenlijk wel zes dagen in de week mee bezig bent en je ook tijdens een
vakantie altijd wel bereikbaar moet zijn, vind ik het nog steeds leuk’ zegt Chris. ‘Ik heb zoveel nieuwe dingen geleerd over hoe het werkt met investeringen, aandelen en samenwerking. Maar heb ook plezier van mijn eerdere werk als projectleider bij de Vervoerregio, waarbij je soms ook lastige dingen voor elkaar moest krijgen’. Verder blijft het hogere maatschappelijke doel om een duurzaam reisalternatief te kunnen aanbieden een grote motivator.
‘We hebben ook wel een soort bewijsdrang’ licht Chris toe, ‘Elmer en ik waren er van
overtuigd dat een volledig zelf bedruipend Nachtnet op Europese schaal op en duur mogelijk moet zijn en dat zullen we laten zien ook! Hoewel er vergelijkbare startups bezig zijn geweest met het opzetten van dit soort verbindingen zijn wij gewoon maar vast gestart met ‘vintage‘ materieel. In de toekomst willen we ook meer comfort gaan bieden in de vorm van een restauratie-rijtuig, douches en eventueel kleinere privé-units’. Door onderzoek te doen onder hun bestaande passagiers komen ze er achter wat gebruikers belangrijk vinden. Dat soort toevoegingen vergt natuurlijk ook weer flinke investeringen en daarom zijn ze ook nog steeds op zoek naar nieuwe aandeelhouders.
Op www.europeansleeper.eu vind je alle info over de reismogelijkheden, maar
ook over de mogelijkheden om zelf als aandeelhouder deel te nemen aan dit sympathieke
initiatief. Zelf vind ik het vooral mooi om te zien als mensen zoals Chris en Elmer werk
hebben gemaakt van hun idealen!
